Kebangkitan Semula Logistik "Batu Terakhir" Autonomi

Apakah Itu Last-Mile Delivery — "1 Batu Yang Paling Mahal" dalam Logistik

Penghantaran batu terakhir (last-mile delivery) merujuk kepada "satu segmen terakhir" dari pusat pengedaran atau hab logistik ke pintu masuk pelanggan. Ia merupakan bahagian yang paling mahal dalam keseluruhan proses logistik, menyumbang 53% daripada jumlah kos penghantaran dan sehingga 41% daripada keseluruhan kos rantaian bekalan. Kos purata penghantaran oleh penghantar manusia ialah kira-kira USD 10.10 (sekitar RM 47.50) setiap penghantaran, dengan lebih kurang 50% daripadanya merupakan kos buruh.

Mengapa kos ini begitu tinggi? Terdapat tiga sebab. Pertama, destinasi penghantaran yang tersebar menyebabkan jarak perjalanan yang lebih jauh bagi setiap penghantaran dan kecekapan laluan yang rendah. Kedua, penghantaran semula akibat ketidakhadiran penerima berlaku dengan kerap (menyebabkan peningkatan kos sekitar USD 200,000 setahun bagi setiap syarikat). Ketiga, kos buruh pemandu penghantaran terus meningkat.

Permintaan terhadap "batu yang paling mahal" ini semakin pesat didorong oleh pertumbuhan pesat e-dagang. Pasaran e-dagang global pada tahun 2025 dijangka mencapai USD 6.42 trilion (sekitar RM 30.2 trilion), dan pada tahun 2026 dijangka mencecah USD 6.88 trilion (sekitar RM 32.3 trilion). Jumlah bungkusan B2C global dianggarkan 121 bilion unit pada tahun 2025 (meningkat 10% berbanding tahun sebelumnya), dengan China sahaja menyumbang kira-kira 60% daripada jumlah dunia iaitu 81 bilion unit. Sebanyak 80% pengguna mengharapkan penghantaran pada hari yang sama, dan 76.3% daripada mereka menginginkan penghantaran dalam masa tiga jam selepas membuat pesanan.

Isu alam sekitar juga semakin serius. Penghantaran batu terakhir menyumbang 20–30% daripada pelepasan CO2 di kawasan bandar, dan tanpa sebarang tindakan, diunjurkan bahawa kenderaan penghantaran akan meningkat sebanyak 36% dan pelepasan CO2 akan meningkat sebanyak 32% dalam tempoh sepuluh tahun akan datang.

Kekurangan Pemandu yang Bersifat Struktural — Mengapa Autonomi Adalah Sesuatu yang "Tidak Dapat Dielakkan"

Yang paling kuat mendorong pengautonomian penghantaran jarak terakhir (*last-mile*) bukanlah kemajuan teknologi, melainkan kekurangan tenaga kerja yang bersifat struktural.

Menurut anggaran Kesatuan Pengangkutan Antarabangsa (IRU), terdapat 3.6 juta jawatan pemandu yang tidak dipenuhi di 36 negara di seluruh dunia, dengan 3.4 juta lagi pemandu dijangka bersara menjelang 2029. Di Amerika Syarikat, dianggarkan 60,000 hingga 82,000 pemandu mengalami kekurangan, menyebabkan kerugian 95.5 juta dolar (kira-kira 14.3 bilion yen) seminggu akibat trak yang terbiar. Kadar pusing ganti pemandu jarak jauh mencecah 90%. Di Eropah, purata umur pemandu trak ialah 47 tahun, dengan satu pertiga berusia 55 tahun ke atas, menjangkakan gelombang persaraan besar dalam tempoh 10 tahun akan datang.

Situasi di Jepun lebih mendesak lagi. "Masalah Logistik 2024" — di mana had kerja lebih masa pemandu trak dihadkan kepada 960 jam setahun bermula April 2024 — dijangka menyebabkan kekurangan kapasiti pengangkutan sebanyak 14% pada 2024 dan 34% pada 2030. Lebih 500,000 jawatan pemandu tidak dipenuhi atau berisiko, dengan kemungkinan lebih satu pertiga daripada semua penghantaran tidak dapat dilaksanakan menjelang 2030.

Kekurangan struktural ini tidak dapat diselesaikan secara mendasar melalui pengambilan imigran mahupun kenaikan gaji. McKinsey mengunjurkan bahawa "80% bungkusan pada masa hadapan akan dihantar menggunakan kenderaan autonomi," menandakan bahawa pengautonomian telah memasuki fasa "keniscayaan" bukan sekadar "pilihan."

Sejarah——Eksperimen, Musim Sejuk, dan "Kebangkitan Semula"

Sejarah penghantaran batu terakhir (last-mile) autonomi boleh dibahagikan kepada tiga fasa.

Fasa Pertama: Era Eksperimen (2014–2019). Pada tahun 2014, Ahti Heinla dan Janus Friis, pengasas bersama Skype, menubuhkan Starship Technologies. Pada tahun 2016, Dave Ferguson dan Jiajun Zhu, bekas jurutera Waymo, mengasaskan Nuro. Pada tahun yang sama, Rakuten memulakan eksperimen perintis logistik dron yang praktikal di Jepun. Pada tahun 2019, Wing menjadi syarikat penghantaran dron pertama yang memperoleh sijil pengendali pengangkutan udara Part 135 daripada FAA. Amazon Scout turut memulakan ujian lapangan di beberapa bandar di Amerika Syarikat.

Fasa Kedua: Zaman Sejuk (2020–2022). Pandemik COVID-19 menyebabkan lonjakan permintaan penghantaran tanpa sentuhan (peningkatan 77% dalam jumlah penghantaran merentasi semua industri), yang pada jangka pendek menjadi angin segar bagi penghantaran robot. Namun, halangan regulasi, kesukaran penskalaan, dan ketidakstabilan ekonomi unit mula terserlah. Pada tahun 2022, Amazon menghentikan Scout ("terdapat bahagian yang tidak memenuhi keperluan pelanggan"), dan pada Oktober tahun yang sama, FedEx menarik diri dari Roxo ("tidak memenuhi keperluan nilai jangka pendek"). Penghantaran autonomi buat sementara memasuki "zaman sejuk".

Fasa Ketiga: Kebangkitan Semula (2024–2026). Namun, bermula tahun 2024, beberapa faktor bertumpu serentak, membawa renaissance penghantaran batu terakhir autonomi. Kematangan model visi berasaskan Transformer dan model asas, pemulihan kepercayaan terhadap teknologi autonomi secara umum melalui kejayaan komersial Waymo (500,000 perjalanan berbayar seminggu, pengurangan kemalangan sebanyak 90%), penyediaan regulasi di lebih 20 negeri di AS, serta ekonomi unit yang terbukti di bawah satu euro setiap penghantaran — semua ini bertindih, menarik semula perhatian pelabur dan syarikat-syarikat kepada penghantaran batu terakhir autonomi.

Robot Trotoar——Dari Kampus ke Bandar

Kategori paling matang bagi robot penghantaran autonomi ialah robot kecil yang bergerak di atas laluan pejalan kaki.

Starship Technologies (ditubuhkan pada 2014) ialah pemimpin industri yang telah melengkapkan lebih 9 juta penghantaran secara kumulatif, mengendalikan lebih 2,700 robot di 270 lokasi dalam 7 negara. Syarikat ini telah mengumpul lebih USD 280 juta (lebih RM 1.3 bilion) secara kumulatif, dan pada 2025 melengkapkan Siri C bernilai USD 50 juta (kira-kira RM 235 juta) yang dipimpin oleh Plural. Jumlah pesanan di kampus universiti meningkat lebih 70% berbanding tahun sebelumnya, dan dengan perkongsian bersama Uber Eats (diumumkan 2025), syarikat ini merancang untuk berkembang ke beberapa negara di Eropah. Matlamat syarikat ialah untuk mengembangkan flotnya kepada lebih 12,000 unit menjelang 2027.

Serve Robotics (SERV di NASDAQ, syarikat pecahan Uber) merancang untuk menggerakkan lebih 2,000 unit — flot penghantaran laluan pejalan kaki terbesar di Amerika Syarikat — menjelang akhir 2025. Syarikat ini beroperasi di 110 kawasan berkepadatan tinggi termasuk Los Angeles, Atlanta, Dallas-Fort Worth, Miami, dan Chicago, dengan kadar penyelesaian 99.8%. Hasil jualan melonjak 9.6 kali ganda daripada USD 2.7 juta (kira-kira RM 12.7 juta) pada 2024 kepada USD 25.9 juta (kira-kira RM 121.7 juta) pada 2025. Syarikat ini dengan pesat mengembangkan asas perniagaannya melalui perkongsian strategik dengan NVIDIA, integrasi teknologi teleoperasi Voysys melalui pengambilalihan Phantom Auto, serta perkongsian dengan White Castle (bermula Mac 2026).

Coco Robotics ialah robot penghantaran restoran yang berpangkalan di Los Angeles, menggunakan model hibrid operasi jauh ditambah autonomi — bukan sepenuhnya autonomi. Syarikat ini telah mengeluarkan 1,000 unit robot, melengkapkan lebih 500,000 penghantaran dan lebih 1 juta batu perjalanan, serta bermitra dengan lebih 3,000 merchant.

Cartken ditubuhkan oleh bekas jurutera Google dan telah membuktikan kebolehpercayaan di kawasan bandar menggunakan visi komputer sahaja tanpa LiDAR. Syarikat ini menarik perhatian kerana mencapai keuntungan dengan pembiayaan di bawah USD 25 juta — menunjukkan kecekapan modal yang tinggi. Syarikat ini bermitra dengan Mitsubishi (Jepun) dan Grubhub, dan beroperasi di Jepun, Eropah, dan Amerika Syarikat.

Kiwibot (kini Robot.com) berasal dari Colombia, mengendalikan lebih 500 robot di Amerika Syarikat, Kanada, dan Timur Tengah, serta telah melengkapkan lebih 250,000 penghantaran.

Kenderaan Autonomi Jenis Jalan Raya——Dari Jarak Pertengahan ke Jarak Akhir

Kenderaan autonomi beroda yang lebih besar untuk penggunaan di jalan raya, berbanding robot trotoar, juga sedang berkembang pesat menuju penggunaan praktikal.

Nuro (ditubuhkan pada 2016, oleh bekas jurutera Waymo) telah mengumpul lebih daripada 2.2 bilion dolar (lebih 330 bilion yen) secara kumulatif, dengan penilaian mencapai 6 bilion dolar (kira-kira 900 bilion yen). Pada September 2024, syarikat ini mengubah model perniagaannya secara besar-besaran, beralih daripada pengoperasian kenderaan penghantaran sendiri kepada perniagaan pelesenan perisian Nuro Driver. Pada 2025, syarikat ini mengumpul 203 juta dolar (kira-kira 30.45 bilion yen) daripada Uber dan NVIDIA, dengan rancangan untuk melancarkan armada robotaxi yang dilengkapi Nuro Driver pada SUV buatan Lucid Motors di bandar-bandar utama Amerika Syarikat pada separuh kedua 2026. Dalam tempoh enam tahun akan datang, sekurang-kurangnya 20,000 unit robotaxi akan digunakan. Syarikat ini juga merupakan syarikat pertama yang mendapat pengecualian FMVSS daripada NHTSA.

Gatik mengkhusus dalam trak autonomi jarak sedang B2B, dan telah mencapai operasi trak tanpa pemandu sepenuhnya pada skala komersial yang pertama di Amerika Utara. Syarikat ini telah menyempurnakan 60,000 pesanan tanpa pemandu sepenuhnya tanpa sebarang kemalangan, merekodkan lebih 2,000 jam pemanduan tanpa pemandu dan lebih 10,000 batu perjalanan di jalan awam. Hasil kontrak mencapai 600 juta dolar (kira-kira 90 bilion yen). Syarikat ini bermitra dengan Walmart, Kroger, dan Tyson Foods, serta menggunakan NVIDIA DRIVE AGX Thor.

Udelv telah membangunkan "Transporter", kenderaan penghantaran elektrik autonomi tanpa kabin pertama di dunia. Dilengkapi dengan Mobileye Drive untuk mencapai pemanduan autonomi Tahap 4, kenderaan ini mampu membawa muatan sehingga 2,000 paun dan mengendalikan sehingga 80 perhentian dalam satu perjalanan. Syarikat ini mensasarkan pengoperasian lebih daripada 50,000 unit menjelang 2028.

Penghantaran Dron——Batu Terakhir dari Udara

Penghantaran dron sedang berkembang pesat sebagai pilihan ketiga yang memenuhi keperluan kawasan yang sukar dijangkau melalui penghantaran darat serta keperluan penghantaran ultra-pantas. Penghantaran dron dapat mengurangkan pelepasan CO2 sebanyak 84% dan penggunaan tenaga sehingga 94% berbanding trak diesel.

Wing (Alphabet) merupakan syarikat pertama di dunia yang mendapat sijil FAA Part 135, telah melengkapkan lebih daripada 750,000 penghantaran kediaman. Meliputi lebih daripada 2 juta pelanggan, jumlah penghantaran pada separuh kedua tahun 2025 meningkat tiga kali ganda berbanding separuh pertama. Pada Mac 2026, perkhidmatan turut dilancarkan di kawasan San Francisco Bay Area. Berikutan penamatan perkongsian DroneUp dengan Walmart, Wing sedang membina kapasiti untuk meliputi kira-kira 10% penduduk Amerika Syarikat (sekitar 40 juta orang) melalui peluasan ke lebih 270 kedai.

Zipline bermula dengan penghantaran bekalan perubatan di Afrika (darah, vaksin dan lain-lain), kini telah melepasi 2 juta penghantaran kumulatif. Pada Januari 2026, syarikat ini berjaya memperoleh 600 juta dolar (kira-kira 90 bilion yen) dalam pusingan Siri H, dan tambahan 200 juta dolar (kira-kira 30 bilion yen) pada bulan Mac, dengan penilaian syarikat mencecah 7.6 bilion dolar (kira-kira 1.14 trilion yen). Fidelity, Tiger Global, dan Valor Equity Partners merupakan pelabur utama. Dron Platform 2 mampu menghantar muatan sehingga 8 paun dalam radius 10 batu. Jumlah penghantaran di Amerika Syarikat terus berkembang pada kadar 15% setiap minggu sepanjang tujuh bulan yang lalu.

Amazon Prime Air menggunakan dron MK30 dan telah beroperasi di tujuh kawasan bandar (setakat Februari 2026). Syarikat ini telah mendapat kelulusan BVLOS daripada FAA, dengan sistem pengelakan perlanggaran dinilai "setara secara fungsional dengan kesedaran situasi juruterbang manusia." Amazon menetapkan matlamat jangka panjang untuk menghantar 500 juta bungkusan setahun menggunakan dron menjelang 2030. Fakta bahawa "86% bungkusan Amazon beratnya kurang daripada 5 paun" (Jeff Bezos) menyokong kes perniagaan penghantaran dron.

Manna Aero (Dublin, Ireland, ditubuhkan 2018) telah melengkapkan lebih daripada 200,000 penerbangan di Dublin, menunjukkan penerimaan yang tinggi dengan 62% isi rumah dalam kawasan perkhidmatan menggunakannya. Syarikat ini mendapat sokongan meluas sehingga penduduk setempat turut melobi menyokong Manna, dan kini sedang mengembangkan operasi ke Amerika Syarikat melalui perkongsian dengan Just Eat dan DoorDash.

Penerokaan Mendalam Teknologi——Mengapa Sekarang Berbeza Berbanding 2018

Sebab teknikal terbesar mengapa penghantaran autonomi "hidup semula" ialah lonjakan kualitatif dalam AI dan teknologi persepsi.

Evolusi teknologi visi dan persepsi adalah yang paling ketara. Pada tahun 2018, pengesanan objek berasaskan CNN mendominasi, namun kini model visi berasaskan Transformer telah menjadi standard, dan kaedah untuk menukar data daripada pelbagai sensor (LiDAR, kamera, radar) kepada representasi Bird's-Eye View yang bersepadu telah mantap. Syarikat seperti Cartken telah muncul, membuktikan kebolehpercayaan di kawasan bandar hanya menggunakan visi komputer tanpa LiDAR.

Kemunculan Foundation Model untuk Robotik turut menjadi titik perubahan. NVIDIA GR00T N1.6/N1.7 (model Vision-Language-Action inferens terbuka) dan GR00T N2 (seni bina World Action Model) telah meningkatkan kadar kejayaan dalam persekitaran baharu kepada lebih dua kali ganda berbanding model VLA konvensional. Jensen Huang (CEO NVIDIA) mengisytiharkan di CES 2026 bahawa "Physical AI telah tiba. Semua syarikat industri akan menjadi syarikat robotik," dan pada GTC 2026 beliau telah memperkenalkan GR00T N2.

Teknologi simulasi juga telah maju dengan pesat. NVIDIA Cosmos dan Isaac Sim membolehkan latihan Physical AI melalui penjanaan data sintetik, dan pengujian dalam persekitaran maya sebelum penyebaran dunia nyata telah menjadi standard.

Kesambungan 5G/V2X membolehkan peralihan lancar antara mod autonomi dan mod kawalan jauh. Seperti teknologi teleoperation Voysys milik Serve Robotics, antara muka kawalan jauh berlatensi ultra-rendah berfungsi sebagai sandaran keselamatan. Pasaran C-V2X dijangka berkembang daripada USD 2.43 bilion (kira-kira ¥364.5 bilion) pada tahun 2025 kepada USD 56.44 bilion (kira-kira ¥8.466 trilion) menjelang 2034.

Dalam pengkomputeran tepi, NVIDIA Jetson T4000 semakin menjadi platform inferens standard untuk robot. Melalui integrasi dengan infrastruktur kelas DGX, saluran paip yang berterusan daripada latihan di awan hingga penggunaan di tepi telah terbentuk.

Perkembangan Regulasi — Undang-Undang Mengejar Teknologi

Pembangunan persekitaran kawal selia juga merupakan faktor penting dalam kebangkitan semula ini.

Di Amerika Syarikat, lebih 20 negeri telah membenarkan robot penghantaran, dengan operasi di laluan pejalan kaki sebagai asas, had laju (kebanyakannya di bawah 10 mph), had berat, dan lesen operasi sebagai keperluan umum. NHTSA mengumumkan Rangka Kerja AV pada April 2025 dan mengembangkan program pengecualian bagi kenderaan autonomi yang tidak mematuhi sepenuhnya FMVSS. FAA dijangka akan memuktamadkan peraturan akhir BVLOS (Bahagian 108) pada musim bunga 2026, selain pensijilan Bahagian 135 (yang telah diperoleh oleh Wing dan UPS Flight Forward).

Jepun telah menghalalkan operasi robot penghantaran autonomi Tahap 4 di laluan pejalan kaki jalan awam melalui pindaan Akta Trafik Jalan Raya pada April 2023. Robot tersebut dikategorikan secara undang-undang dalam kategori yang sama seperti pejalan kaki dan pengguna kerusi roda, dengan had laju 6 km/j. Pada Februari 2025, Kementerian Ekonomi, Perdagangan dan Industri mengumumkan peta jalan "Prospek Masa Depan Robot Penghantaran Autonomi", yang meletakkan robot penghantaran autonomi sebagai keutamaan pelaksanaan nasional.

Di EU, peraturan U-space (EU 2021/664) mewajibkan pelaksanaan di semua negara anggota menjelang 2025, dan kawasan operasi U-space pertama EU di Itali mula beroperasi pada Januari 2026. Walau bagaimanapun, persekitaran kawal selia masih berbeza ketara mengikut rantau, dan Amazon telah membatalkan rancangan penghantaran dron komersial di Itali atas alasan peraturan EU.

Di China, di bawah persekitaran kawal selia yang lebih longgar, JD.com, Meituan, dan Cainiao mengendalikan penghantaran autonomi dalam skala besar. Dua pengeluar menguasai kira-kira 90% pasaran penghantaran autonomi profesional di China.

Perspektif VC Silicon Valley — Pelaburan Besar dalam "Physical AI"

VC Silicon Valley meletakkan penghantaran autonomi batu terakhir (last-mile) sebagai teras tema pelaburan "Physical AI".

Skala pelaburan berkembang pesat. Hanya dalam tempoh Januari hingga Julai 2025, syarikat permulaan robotik telah mengumpul lebih daripada 6 bilion dolar (lebih RM 28 bilion), melepasi kadar keseluruhan tahun 2024 sebanyak 6.1 bilion dolar. Namun, bilangan perjanjian telah menurun daripada 671 kes pada 2023 kepada 473 kes pada 2024, mencerminkan trend jelas di mana "dana besar tertumpu kepada sebilangan kecil pemenang."

Melihat kepada contoh pelaburan utama, SoftBank Vision Fund melabur 940 juta dolar dalam Nuro pada 2019 (penilaian 2.7 bilion dolar pada masa itu). Valor Equity Partners mengetuai Siri H Zipline (600 juta dolar) dengan penyertaan Tiger Global dan Fidelity. Koch Disruptive Technologies mengetuai Siri B Gatik. Plural mengetuai Siri C Starship Technologies. NVIDIA membuat pelaburan strategik dalam Nuro, mempromosikan integrasi teknologi dengan platform DRIVE AGX Thor.

Kenaikan kadar faedah pada 2022–2023 dan pembekuan pasaran IPO menyebabkan VC bersikap berhati-hati buat sementara waktu, namun mereka kembali aktif sejak 2024 atas sebab-sebab berikut. Pertama, kejayaan komersial Waymo (500,000 perjalanan berbayar seminggu, 3,000 robotaksi, rancangan pengembangan ke 11 bandar) telah memulihkan kepercayaan terhadap teknologi autonomi secara keseluruhan. Kedua, ekonomi unit telah dibuktikan melalui pertumbuhan hasil Serve Robotics sebanyak 9.6 kali ganda dan pencapaian titik pulang modal Cartken. Ketiga, kemajuan model asas AI seperti GR00T dan DRIVE Thor dari NVIDIA telah mengurangkan kos pembangunan dan risiko.

a16z (Andreessen Horowitz) aktif dalam robotik berpusatkan AI dan syarikat automasi dipacu perisian, mengembangkan tesis pelaburan "Physical AI" yang diwakili oleh pelaburan dalam Figure (robot humanoid). Sequoia melabur dalam physical Intelligence (AI robotik), manakala Lightspeed turut aktif memasuki pelaburan robotik.

Data Pasaran——Penghantaran Autonomi dalam Angka

Pasaran penghantaran last-mile keseluruhan dijangka bernilai sekitar $184.2 bilion (kira-kira ¥27.63 trilion) pada 2025, dan berkembang kepada sekitar $277.8 bilion (kira-kira ¥41.67 trilion) menjelang 2030 (CAGR 8.6%).

Pasaran robot penghantaran autonomi dijangka bernilai sekitar $0.8–$1.35 bilion (kira-kira ¥120–¥202.5 bilion) pada 2025, meningkat kepada sekitar $3.24 bilion (kira-kira ¥486 bilion, CAGR 32.4%) pada 2030, dan mencapai $8.44 bilion (kira-kira ¥1.266 trilion) pada 2033. Menjelang 2034, dijangkakan sebanyak 2.1 juta kenderaan penghantaran bandar autonomi akan beroperasi, dengan pertumbuhan pesat pada CAGR 60%.

Pasaran penghantaran dron dijangka berkembang daripada sekitar $0.97–$3.47 bilion (kira-kira ¥145.5–¥520.5 bilion) pada 2025 kepada $47.8–$33.4 bilion (kira-kira ¥717 bilion–¥5.01 trilion) menjelang 2030. Rantau Asia Pasifik mencatat CAGR tertinggi sebanyak 41.2% dan dijangka menjadi pasaran serantau terbesar menjelang 2030.

Perbandingan kos penghantaran adalah jelas. Penghantaran oleh manusia menelan kos sekitar $10.10 sesekali, manakala robot penghantaran autonomi berharga kurang daripada €1 sesekali, mencapai penjimatan kos sehingga 70%.

Skala pasaran China amat menonjol. Hasil pembekal penghantaran autonomi dijangka melonjak daripada 35.2 bilion yuan (kira-kira $4.9 bilion = ¥735 bilion) pada 2026 kepada 373.4 bilion yuan (kira-kira $51.9 bilion = ¥7.785 trilion) menjelang 2030.

Pergerakan Syarikat Teknologi Utama — Pembinaan Ekosistem

Syarikat teknologi dan logistik besar turut mempercepatkan pembinaan ekosistem penghantaran batu terakhir secara autonomi.

Amazon terus melabur dalam dron Prime Air walaupun selepas menghentikan Scout, dengan sasaran menghantar 500 juta bungkusan setahun menjelang 2030. Di gudang, lebih satu juta robot dioperasikan (termasuk Sparrow, Sequoia, dan Digit dari Agility Robotics). Jeff Bezos menyatakan visinya untuk batu terakhir sebagai sistem bersepadu: "Ini bukan tentang dron, robot, atau van autonomi. Ini tentang membuat mereka menari bersama-sama."

Walmart menjalin pelbagai perkongsian dengan Wing (rancangan pengembangan lebih 270 kedai), Zipline, dan Gatik (trak tanpa pemandu sepenuhnya), dengan matlamat "menyediakan penghantaran dron di kebanyakan kawasan operasi perniagaan mereka."

JD.com (China) merancang untuk memperoleh 3 juta robot, 1 juta kenderaan autonomi, dan 100,000 dron dalam tempoh rancangan lima tahun. Kerjasama penghantaran tanpa pemandu di Jepun bersama Rakuten juga sedang berkembang.

Jepun — Keperluan Paling Mendesak di Dunia

Jepun adalah negara yang paling terdesak dengan "keperluan" penghantaran autonomi di dunia, disebabkan oleh masyarakat yang semakin menua dan kekurangan tenaga kerja yang serius.

"Masalah Logistik 2024" (pengukuhan peraturan kerja lebih masa pemandu pada April 2024) menjangkakan kekurangan kapasiti pengangkutan sebanyak 14% pada 2024 dan 34% pada 2030. Lebih 500,000 jawatan pemandu tidak terisi atau berisiko, dan terdapat kemungkinan lebih satu pertiga daripada semua bungkusan tidak dapat dihantar menjelang 2030.

Kerajaan Jepun sedang aktif membangunkan rangka kerja undang-undang. Pindaan Akta Jalan Raya pada April 2023 menghalalkan operasi robot penghantaran autonomi Level 4 di laluan pejalan kaki awam, dan pada Februari 2025, Kementerian Ekonomi, Perdagangan dan Industri menerbitkan peta jalan "Prospek Masa Depan Robot Penghantaran Autonomi".

Usaha syarikat-syarikat Jepun juga semakin pesat. Panasonic telah membangunkan robot penghantaran automatik "Hakobo" dan pada Januari 2025 memperoleh kebenaran pertama di Jepun untuk mengendalikan 10 unit secara serentak di pelbagai kawasan awam. Robot ini dilengkapi dengan fungsi AI yang membolehkan seorang operator menguruskan 10 robot serentak, dan sedang beroperasi di Fujisawa, Kadoma, dan Saga. ZMP telah membangunkan robot penghantaran makanan "CarriRo Rover" dan meneruskan eksperimen pengesahan dengan Japan Post sejak 2017. Rakuten memulakan perkhidmatan penghantaran dron komersial pertama di Jepun pada 2019, dan pada Februari 2025 menjalankan ujian penghantaran dron merentasi laut sejauh 5.5 km di luar pantai Prefektur Mie (kira-kira 15 minit, barangan runcit sehingga 5 kg). Syarikat ini juga menyokong pemesanan melalui katalog kertas dan telefon untuk warga emas, serta membenarkan pembayaran tunai.

Kerjasama dengan syarikat asing juga semakin maju, termasuk Cartken yang memasuki pasaran Jepun melalui perkongsian dengan Mitsubishi, serta kerjasama antara JD.com dan Rakuten dalam dron dan robot penghantaran autonomi. Woven City milik Toyota (sedang dibina di kaki Gunung Fuji, dijangka dibuka pada separuh kedua 2025) menarik perhatian sebagai bandar robot pertama di dunia di mana kenderaan autonomi menjadi mod pengangkutan utama dan jaringan logistik bawah tanah digunakan untuk penghantaran barangan.

Cabaran dan Risiko——Bukan Sekadar Optimisme

Kebangkitan semula pengiriman autonomi bagi jarak terakhir adalah jelas, namun masih terdapat banyak cabaran yang perlu diatasi.

Keadaan cuaca (hujan, salji, suhu tinggi) memberikan tekanan kepada penderia, daya tarikan, dan bateri, manakala peningkatan ketahanan terhadap cuaca menjadi faktor penambah berat dan kos. Risiko kecurian dan vandalisme turut wujud, dan video robot penghantaran yang ditendang atau dimusnahkan telah tersebar luas di media sosial. Aduan penduduk serta tuntutan larangan terhadap pendudukan trotoar juga berlaku di sesetengah kawasan.

Sehingga suku ketiga 2025, lebih daripada 5,000 robot aktif beroperasi, namun penumpuan yang tidak seimbang menjadi isu apabila California dan Texas menguasai 60% daripada jumlah tersebut. Keserasian dengan infrastruktur bandar (kualiti trotoar, anak tangga, lintasan pejalan kaki) juga berbeza-beza mengikut kawasan. Penyelesaian undang-undang berkaitan insurans dan liabiliti pula masih belum selesai di banyak kawasan.

Trend Masa Depan——Multimodal dan Konvergensi

Masa depan penghantaran autonomous last-mile akan ditentukan oleh dua kata kunci: "multimodal" dan "konvergensi."

Terdapat ramalan bahawa menjelang 2027, sistem penghantaran autonomous akan mengendalikan lebih daripada 40% logistik last-mile di seluruh dunia. Menjelang 2030, kira-kira 25,000 trak autonomous dijangka diperkenalkan ke dalam armada komersial, dengan 70% daripadanya akan menggunakan tenaga elektrik.

Trend paling penting ialah konvergensi antara middle-mile (antara pusat penghantaran) dan last-mile (penghantaran kepada pelanggan). Integrasi hujung ke hujung antara trak autonomous middle-mile Gatik dengan robot last-mile Serve/Starship semakin berkembang, membentuk "rantaian penghantaran multimodal" — robot gudang → van autonomous → robot laluan kaki lima. Visi Jeff Bezos untuk "menari bersama robot" semakin menjadi kenyataan.

Jika ramalan Jensen Huang (Ketua Pegawai Eksekutif NVIDIA) bahawa "Momen ChatGPT untuk Physical AI akan tiba" terbukti benar, maka penghantaran autonomous last-mile akan menjadi salah satu perwujudan yang paling dekat dengan kehidupan seharian kita.

Kesan kepada Industri

Pertama, penghantaran last-mile autonomi telah beralih secara tidak dapat dipulihkan daripada fasa "eksperimen" kepada "skala komersial". Rekod pencapaian Starship (9 juta penghantaran), Zipline (2 juta penghantaran, penilaian $7.6 bilion), Serve Robotics (pertumbuhan hasil 9.6 kali ganda), dan Gatik (60,000 pesanan tanpa pemandu diselesaikan tanpa kemalangan) bukan lagi sekadar bukti konsep, tetapi operasi perniagaan komersial yang nyata.

Kedua, pembuktian unit ekonomi menjadi pengubah permainan. Berbanding $10 seseorang penghantaran manusia, robot mengenakan kurang dari €1 setiap penghantaran — pengurangan kos 70% ini berpotensi mengubah struktur kos keseluruhan industri logistik dalam segmen last-mile yang menyumbang 53% daripada jumlah kos penghantaran.

Ketiga, kekurangan pemandu secara struktural (3.6 juta jawatan tidak dipenuhi di seluruh dunia, masalah logistik 2024 Jepun) mengubah automasi daripada "pilihan" kepada "keniscayaan". Ramalan McKinsey bahawa "80% bungkusan akan dihantar oleh kenderaan autonomi" bukan lagi kisah masa depan yang jauh.

Keempat, Jepun berpotensi menjadi "pasaran pelopor yang tidak dapat dielakkan" bagi penghantaran autonomi, didorong oleh kecemasan penuaan populasi dan kekurangan tenaga kerja. Pindaan Akta Lalu Lintas Jalan Raya 2023, peta jalan nasional Kementerian Ekonomi, Perdagangan dan Industri, serta kes pelopor Panasonic, Rakuten dan ZMP membentuk asas infrastruktur tersebut. Berhadapan dengan ramalan bahawa kapasiti pengangkutan akan berkurangan 34% menjelang 2030, penghantaran autonomi mungkin akan menjadi "kubu pertahanan terakhir" yang menyelamatkan logistik Jepun.

---

Maklumat Rujukan: SmartRoutes Last-Mile Delivery Statistics (2025), MIT Sloan "Cutting Last-Mile Delivery Costs", Onfleet Last Mile Delivery Costs, IRU Driver Shortage Report, Shopify Global Ecommerce Statistics, ECDB Global Parcel Market (2025), ClickPost Same-Day Delivery Statistics, Scientific American Delivery Vehicle Pollution, Starship Technologies Series C Announcement & Uber Eats Partnership, Serve Robotics SEC Filings & Press Releases (NASDAQ: SERV), Coco Robotics Fleet Data, Cartken Robotics Profitability Report, Kiwibot/Robot.com Rebrand, Nuro Series E Financing & Lucid-Uber Robotaxi Announcement, Gatik Fully Driverless at Scale (BusinessWire), Udelv Transporter Specifications, Wing FAA Part 135 & Walmart 270-Store Expansion (SupplyChainDive), Zipline Series H Funding (TechCrunch), Amazon Prime Air MK30 & FAA BVLOS Approval, Manna Aero Dublin Operations, Matternet FAA Type Certificate, JD Logistics Five-Year Plan (TechNode), The Wire China "China's Delivery Revolution", METI "Automated Delivery Robots" (2023/2025), Panasonic HAKOBO 10-Robot Simultaneous Operation, Rakuten Drone Delivery Tests, ZMP CarriRo Rover, Toyota Woven City, NVIDIA CES 2026 & GTC 2026 Keynotes (Jensen Huang), Waymo 2025 Year in Review, McKinsey Autonomous Delivery Predictions, MarketsandMarkets Delivery Robot Market Report, Mordor Intelligence Drone Package Delivery Market, Grand View Research Autonomous Delivery Robot Market, Transforma Insights Autonomous Urban Delivery Vehicles, Robotics and Automation News VC in Robotics (2025), Deloitte Last Mile Delivery Landscape, NHTSA AV Framework (2025), FAA Part 108 BVLOS Rulemaking, EU U-space Regulation (2021/664), Eno Center AV Federal Policy (2025), FedEx Roxo Shutdown / Amazon Scout Shutdown (Robotics247), Pindaan Akta Lalu Lintas Jalan Raya Jepun (April 2023), Kementerian Ekonomi, Perdagangan dan Industri "Prospek Masa Depan Robot Penghantaran Autonomi" (Februari 2025), Laporan Berkaitan Masalah Logistik 2024, Japan Immigration & Driver Shortage Reports