Cơ sở hạ tầng phi tập trung, Mạng lưới suy luận (Global Inference Mesh / DePIN) là gì――Sự chuyển dịch kiến tạo trong suy luận AI và xu hướng mới của điện toán phân tán

1. DePIN là gì -- Cấu trúc cơ bản của mạng cơ sở hạ tầng vật lý phi tập trung

DePIN (Decentralized Physical Infrastructure Networks) là một framework dựa trên công nghệ blockchain, tích hợp các tài nguyên hạ tầng vật lý do cá nhân và tổ chức sở hữu — bao gồm GPU, ổ cứng, băng thông truyền thông, cảm biến, điểm phát sóng không dây, v.v. — thành một mạng lưới phi tập trung, đồng thời khuyến khích sự đóng góp thông qua phần thưởng token. Thuật ngữ "DePIN" được công ty nghiên cứu tiền mã hóa Messari đề xuất vào cuối năm 2022 đến đầu năm 2023, dựa trên nền tảng lý thuyết là bài báo "Proof of Physical Work (PoPW)" được công bố vào tháng 4 năm 2022 bởi Tushar Jain và Shayon Sengupta, đồng sáng lập của Multicoin Capital.

Theo các bài báo học thuật trên IEEE Xplore và arxiv, kiến trúc DePIN được cấu thành từ 5 lớp.

1. Lớp hạ tầng: Phần cứng vật lý do các bên tham gia trên toàn thế giới cung cấp (GPU, cảm biến, nút lưu trữ, v.v.)

2. Lớp blockchain: Thanh toán, staking, xác minh và quản trị on-chain thông qua hợp đồng thông minh

3. Lớp dữ liệu: Lưu trữ và định tuyến dữ liệu phi tập trung

4. Lớp quản trị: Ra quyết định thông qua DAO hoặc bỏ phiếu có trọng số theo token

5. Lớp ứng dụng: Giao diện người dùng cuối, API và công cụ phát triển

Mạng DePIN được phân thành hai loại chính. Mạng tài nguyên vật lý (PRN) nhắm đến các hạ tầng gắn liền với vị trí địa lý như năng lượng, truyền thông và di động. Mạng tài nguyên kỹ thuật số (DRN) nhắm đến các tài nguyên không phụ thuộc vào vị trí như điện toán, lưu trữ và băng thông, trong đó mạng GPU dùng cho suy luận AI thuộc loại này.

2. Mạng lưới suy luận toàn cầu (Global Inference Mesh) là gì

"Inference Mesh" là khái niệm chỉ một "fabric trí tuệ phân tán" trong đó các nút tính toán phân tán về mặt địa lý được kết nối với nhau, thực thi quá trình suy luận AI tại nơi gần nhất với nguồn phát sinh dữ liệu. Với đám mây tập trung truyền thống, chẳng hạn một yêu cầu suy luận từ Mumbai được gửi đến trung tâm dữ liệu ở Oregon, gây ra độ trễ khứ hồi hơn 200 mili giây trước khi quá trình suy luận bắt đầu. Inference Mesh giải quyết triệt để nút thắt cổ chai địa lý này.

Đặc điểm kỹ thuật của Inference Mesh

Inference Mesh có các đặc điểm kỹ thuật sau.

Xử lý song song theo pipeline: Phân chia mô hình thành N thiết bị, mỗi thiết bị lưu trữ khoảng 1/N tham số và KV cache. Theo nghiên cứu của Prime Intellect, xử lý song song theo pipeline tối ưu hơn cho môi trường phân tán so với tensor parallelism (O(N*L)), vì việc đồng bộ hóa giao tiếp trên mạng internet công cộng có thể mở rộng ở mức O(N).

Định tuyến thông minh: Nút router phân bổ tác vụ đến nút tối ưu dựa trên năng lực tính toán, vị trí địa lý và trạng thái tải của từng nút suy luận. Yêu cầu trước tiên được gửi đến nút cục bộ, sau đó mở rộng dần sang các nút lân cận, nút trong nước và xa hơn cho đến khi tìm được đủ năng lực xử lý.

Tính độc lập với silicon: Hỗ trợ nhiều loại accelerator đa dạng như CPU, GPU, IPU, LPU, NPU, TPU, XPU, DPU, cho phép triển khai trên bất kỳ phần cứng khả dụng nào.

Tôn trọng ranh giới quy định: Quá trình xử lý được thực hiện trong phạm vi các ràng buộc quy định và bảo mật như GDPR và HIPAA, đảm bảo tính cục bộ mà không tiết lộ dữ liệu thô ra bên ngoài.

Tầm nhìn "AI Grids" của NVIDIA

Tại GTC 2026, NVIDIA và các nhà khai thác viễn thông lớn đã công bố "AI Grids" — một tầm nhìn xây dựng nền tảng suy luận AI edge phân tán địa lý tận dụng bất động sản, điện năng và kết nối sẵn có. Trong dự án hợp tác giữa AT&T, Cisco và NVIDIA, việc thực thi suy luận gần với các thiết bị IoT đã được chứng minh. Akamai cũng triển khai hàng nghìn GPU NVIDIA RTX PRO 6000 Blackwell tại hơn 4.400 edge location, cùng cơ sở hạ tầng điều phối giúp khớp từng yêu cầu với tầng tính toán tối ưu.

Engine suy luận quy mô hành tinh của Prime Intellect

Prime Intellect đã công bố ba codebase mã nguồn mở cho suy luận phân tán toàn cầu: PRIME-IROH (backend giao tiếp phân tán), PRIME-VLLM (tích hợp vLLM song song pipeline trên mạng công cộng) và PRIME-PIPELINE (sandbox nghiên cứu các cơ chế cache và lập lịch mới). Về mặt kỹ thuật, kết quả cho thấy khi sử dụng 2 giai đoạn pipeline với độ trễ 100 mili giây liên lục địa, thông lượng tối đa cho việc sinh đơn batch giảm xuống khoảng 5 token/giây, với chi phí mạng trở thành nút thắt cổ chai chi phối. Trong dự án SYNTHETIC-2 của công ty, hơn 1.250 GPU từ RTX 4090 đến H200 đã tham gia suy luận phối hợp chỉ trong vòng 3 ngày.

3. Sự thay đổi cấu trúc thị trường suy luận AI — Tại sao lại là DePIN vào lúc này

Cuộc khủng hoảng GPU và tính tất yếu cấu trúc của DePIN

Sự trỗi dậy nhanh chóng của DePIN gắn liền với tình trạng thiếu hụt GPU mang tính cấu trúc mà ngành AI đang đối mặt. Năng lực sản xuất công nghệ đóng gói GPU CoWoS của TSMC đã được đặt hết đến cuối năm 2026, và toàn bộ lượng HBM xuất xưởng năm 2026 của SK Hynix và Micron cũng đã được đặt trước. Các hyperscaler như Google, Microsoft, Amazon và Meta đã đảm bảo hợp đồng cung cấp trong nhiều năm, trong khi các doanh nghiệp còn lại phải đối mặt với thời gian chờ từ 36 đến 52 tuần, khiến việc mua sắm GPU mới thực tế là không thể cho đến sau năm 2027.

Trong khi đó, trên toàn thế giới tồn tại một lượng lớn công suất GPU chưa được khai thác: PC gaming, các trung tâm dữ liệu quy mô vừa và nhỏ, tài nguyên tính toán dư thừa của doanh nghiệp. DePIN huy động các tài nguyên chưa được sử dụng này thông qua cơ chế khuyến khích bằng token, bổ sung cho tình trạng thiếu hụt nguồn cung mang tính cấu trúc của đám mây tập trung.

Còn một yếu tố cấu trúc quan trọng hơn nữa: hiệu năng silicon cải thiện khoảng 20% mỗi năm, nhưng lượng tính toán cần thiết để huấn luyện các mô hình frontier lại tăng gấp đôi sau mỗi 3,4 tháng. Khoảng cách theo hàm mũ này có nghĩa là nguồn cung tập trung đơn thuần về mặt cấu trúc là không đủ. DePIN chuyển đổi đầu tư cơ sở hạ tầng truyền thống (CapEx) thành cơ chế khuyến khích token phi tập trung — khi nhu cầu tăng, giá token tăng, biên lợi nhuận của operator được cải thiện, và phần cứng mới tham gia mạng lưới một cách hữu cơ.

Sự dịch chuyển trọng tâm từ huấn luyện sang suy luận

Cho đến năm 2025, trọng tâm của ngành AI nằm ở việc huấn luyện các mô hình quy mô lớn, nhưng năm 2026 được định vị là năm của suy luận (inference). Thị trường suy luận AI được định giá 103,7 tỷ đô la (khoảng 15,6 nghìn tỷ yên) vào năm 2025, và được dự báo sẽ đạt 117,8 tỷ đô la (khoảng 17,7 nghìn tỷ yên) vào năm 2026 và 312,6 tỷ đô la (khoảng 46,9 nghìn tỷ yên) vào năm 2034 (MarketsandMarkets, Fortune Business Insights).

DePIN phù hợp về mặt cấu trúc với sự dịch chuyển sang suy luận này. Việc huấn luyện các mô hình quy mô lớn đòi hỏi các cụm hàng nghìn GPU cần đồng bộ hóa ở mức micro-giây — đây vẫn là lãnh địa độc quyền của các hyperscaler. Tuy nhiên, suy luận lại có tính tương thích cao với mạng lưới phân tán nhờ các đặc tính như phân tách mô hình, xử lý song song pipeline và khả năng ứng phó với tải burst.

4. Toàn cảnh các dự án DePIN chủ chốt

DePIN điện toán

io.net: Đám mây GPU phi tập trung trên nền tảng Solana. Hoàn thành vòng Series A trị giá 30 triệu USD do Hack VC dẫn đầu vào tháng 3/2024, FDV (định giá pha loãng hoàn toàn) đạt 1 tỷ USD. Multicoin Capital, Solana Labs và OKX tham gia. Tuyên bố giảm chi phí lên đến 90% so với AWS, và giảm 70% chi phí với độ ổn định cụm trên 95%.

Akash Network: Nền tảng điện toán đám mây không cần cấp phép. Áp dụng cơ chế định giá đấu giá ngược, cung cấp thời gian GPU H100 với giá 1,33 USD so với 3,93 USD của AWS (rẻ hơn khoảng 66%). Lượng sử dụng năm 2025 tăng 428% so với năm trước, tỷ lệ sử dụng trên 80%. Lên kế hoạch mua khoảng 7.200 chiếc NVIDIA GB200 thông qua việc phát hành Starbonds trị giá 75 triệu USD trong khuôn khổ sáng kiến "Starcluster".

Aethir: Đám mây GPU hướng doanh nghiệp. Hoàn thành vòng Pre-A trị giá 9 triệu USD (định giá 150 triệu USD) do Sanctor Capital dẫn đầu vào tháng 7/2023. Framework Ventures, Hashkey, Animoca và quỹ Maelstrom của Arthur Hayes tham gia. Huy động thêm 148 triệu USD qua đợt bán node. Doanh thu hàng năm (ARR) quy đổi trong Q3/2025 đạt 166 triệu USD, trở thành doanh nghiệp dẫn đầu về doanh thu trong lĩnh vực DePIN. Giành được hợp đồng dự trữ điện toán chiến lược trị giá 344 triệu USD từ Predictive Oncology niêm yết trên NASDAQ.

Gensyn: Giao thức điện toán AI trên nền tảng blockchain. Hoàn thành vòng Series A trị giá 43 triệu USD do a16z dẫn đầu vào tháng 6/2023. CoinFund và Protocol Labs tham gia. Tổng vốn huy động đạt 50,6 triệu USD.

Together AI: Đám mây suy luận AI. Hoàn thành vòng Series B trị giá 305 triệu USD vào tháng 2/2025, định giá 3,3 tỷ USD. Prosperity7, General Catalyst, Salesforce Ventures, NVIDIA và Kleiner Perkins tham gia. Tổng vốn huy động đạt 534 triệu USD. Được đưa tin đang xem xét huy động thêm 1 tỷ USD.

Nền tảng AI phi tập trung

Bittensor (TAO): Sàn giao dịch AI phi tập trung, vận hành hơn 128 subnet đang hoạt động (dự kiến mở rộng lên 256 vào năm 2026). Không huy động vốn mạo hiểm từ VC, tăng trưởng hoàn toàn dựa vào cộng đồng. Bản nâng cấp dTAO (Dynamic TAO) vào tháng 2/2025 đã giới thiệu token alpha riêng cho từng subnet và AMM nội bộ, giúp mạng lưới mở rộng nhanh chóng từ 32 lên hơn 100 subnet. Sự kiện halving vào tháng 12/2025 đã cắt giảm lượng TAO phát hành hàng ngày từ 7.200 xuống còn 3.600 token. Grayscale Bittensor Trust niêm yết trên OTCQX (tháng 12/2025) và NYSE (tháng 1/2026), đồng thời đã nộp S-1 hướng tới chuyển đổi thành ETF giao ngay.

Đáng chú ý là Covenant-72B được công bố vào tháng 3/2026. Mô hình LLM với 72 tỷ tham số được huấn luyện phân tán trên hơn 70 node độc lập kết nối internet thông thường, sử dụng thuật toán SparseLoCo (tỷ lệ nén gradient 97%). Mô hình được huấn luyện trên 1,1 nghìn tỷ token đã chứng minh rằng AI phi tập trung không còn là khả năng lý thuyết mà đã là thực tế được kiểm chứng. Việc CEO Jensen Huang của NVIDIA công khai ca ngợi Bittensor trên All-In Podcast vào tháng 3/2026 cũng thu hút sự chú ý lớn từ giới công nghiệp.

Render Network: Mạng lưới kết xuất GPU và điện toán AI. Xử lý 1,5 triệu frame mỗi tháng. Chuyển đổi từ Ethereum sang Solana (hoán đổi token từ RNDR sang RENDER), đạt được phí giao dịch thấp và thông lượng cao. Multicoin Capital, Solana Foundation và Sfermion là các nhà đầu tư chính.

DePIN viễn thông & IoT

Helium (HNT): Tiên phong trong mạng lưới vô tuyến phi tập trung. Hoàn thành đợt bán token trị giá 111 triệu USD do a16z dẫn đầu vào tháng 8/2021. Ribbit Capital, 10T Holdings, Alameda Research và Multicoin Capital tham gia. Thực hiện vòng Series D trị giá 200 triệu USD do Tiger Global dẫn đầu vào tháng 2/2022. Tổng vốn huy động khoảng 370 triệu USD. Hiện triển khai hơn 962.000 hotspot tại 191 quốc gia, có 1,4 triệu người dùng hoạt động hàng ngày. Đã ký kết quan hệ đối tác với T-Mobile, AT&T và Telefónica. Là biểu tượng cho sự chuyển dịch từ đầu cơ sang nền tảng cơ bản, khi giá token giảm 77% nhưng doanh thu on-chain tăng gấp 8 lần.

DePIN dữ liệu & băng thông

Grass: Giao thức tận dụng băng thông chưa sử dụng để thu thập dữ liệu huấn luyện AI. Polychain Capital đầu tư 3 vòng liên tiếp: vòng seed tháng 12/2023 (3,5 triệu USD), Series A tháng 9/2024, và vòng bridge tháng 10/2025 (10 triệu USD). Tribe Capital, Hack VC và Delphi Digital tham gia. Thu hút 8,5 triệu người dùng, doanh thu hàng năm quy đổi đạt 33 triệu USD.

Hivemapper: Mạng lưới lập bản đồ phi tập trung. Hoàn thành vòng Series A trị giá 18 triệu USD do Multicoin Capital dẫn đầu vào tháng 4/2022. Công ty con Bee Maps huy động thêm 32 triệu USD do Pantera Capital dẫn đầu. FDV đạt 2,1 tỷ USD.

DePIN lưu trữ

Filecoin / Protocol Labs: Đại diện tiêu biểu cho lưu trữ phi tập trung. Tổng vốn huy động đạt 204 triệu USD. Ra mắt Fast Finality (F3) vào tháng 4/2025, cải thiện tốc độ finality lên 100 lần. Giới thiệu Proof of Data Possession (PDP) vào tháng 5/2025.

DePIN năng lượng

Glow Labs: DePIN năng lượng phi tập trung. Huy động được 30 triệu USD trong vòng Series A, đạt doanh thu 17 triệu USD chỉ trong 30 ngày. Sản xuất 20MW năng lượng.

Daylight Energy: Là giao thức DePIN cho phép mua bán thông tin từ các thiết bị kết nối lưới điện, xây dựng nhà máy điện ảo phân tán (VPP). Huy động được 9 triệu USD do a16z dẫn đầu.

5. Chiến lược đầu tư của các VC hàng đầu và quan điểm về DePIN

a16z (Andreessen Horowitz) — "Tại Sao DePIN Quan Trọng"

a16z crypto là một trong những VC triển khai luận điểm đầu tư có hệ thống nhất vào lĩnh vực DePIN. Trong bài phân tích mang tên "Why DePIN Matters", đối tác Guy Wuollet đã tổng hợp 3 giá trị cốt lõi của DePIN.

Thứ nhất là giảm chi phí đầu tư thiết bị. Ông chỉ ra rằng Helium đã "triển khai một trong những mạng lưới tầm xa, tiêu thụ điện năng thấp lớn nhất thế giới mà không cần khoản đầu tư phần cứng ban đầu quy mô lớn từ một thực thể duy nhất". Thứ hai là tổng hợp năng lực. Filecoin đã tổng hợp dung lượng ổ cứng chưa được sử dụng để xây dựng mạng lưới lưu trữ ở quy mô mà các nhà cung cấp tập trung không thể thực hiện được. Thứ ba là đổi mới không cần cấp phép. "Bất kỳ ai cũng có thể xây dựng trên giao thức. Điều này tạo ra sự tương phản rõ rệt với lưới điện của công ty điện lực địa phương."

Trong báo cáo "State of Crypto 2025", a16z định vị DePIN là "danh mục tái định hình hạ tầng vật lý — viễn thông, vận tải, lưới điện năng lượng" và trích dẫn dự báo 3,5 nghìn tỷ USD của WEF. a16z crypto hiện đang huy động khoảng 2 tỷ USD (khoảng 300 tỷ yên) cho Quỹ số 5, cho thấy cam kết liên tục đối với hạ tầng DePIN/AI.

Multicoin Capital — Cha đẻ của tên gọi DePIN

Multicoin Capital là VC đã khai sinh ra chính khái niệm DePIN và xây dựng nền tảng lý thuyết cho lĩnh vực này. Đồng sáng lập Tushar Jain và Shayon Sengupta đã công bố "Exploring the Design Space of DePIN Networks" vào tháng 9 năm 2023, đề xuất 3 nguyên tắc thiết kế sau.

Chiến lược phần cứng: Sự đánh đổi giữa kiểm soát sản xuất phần cứng và mã nguồn mở. Helium đã bootstrap bằng hotspot độc quyền rồi sau đó mã nguồn mở hóa, trong khi Hivemapper duy trì việc quản lý phần cứng để cho phép lặp lại firmware nhanh chóng.

Ngưỡng quy mô: Sự khác biệt giữa mạng phụ thuộc vị trí (năng lượng, lập bản đồ) và mạng không phụ thuộc vị trí (lưu trữ, tính toán). Yêu cầu về mật độ quyết định số lượng người đóng góp cần thiết trước khi tạo ra doanh thu đầu tiên.

Tạo cầu nhu cầu: Thiết kế token nên "đi theo" thiết kế hạ tầng, chứ không nên "đi trước".

Luận điểm cốt lõi của Multicoin Capital là các mạng DePIN có thể "trong nhiều trường hợp, xây dựng hạ tầng nhanh hơn 10 đến 100 lần so với cách tiếp cận truyền thống". Danh mục đầu tư bao gồm Helium (HNT tăng từ dưới 0,2 USD lên 52 USD), Hivemapper, io.net, Gradient Network và Render Network. Đáng chú ý, đồng sáng lập Kyle Samani đã rời công ty vào tháng 2 năm 2026, và vào tháng 3 năm 2026, công ty đã công bố luận điểm đầu tư mới, đề xuất "thị trường lao động Internet" là làn sóng tuyển dụng tiếp theo.

Polychain Capital — Tái định nghĩa hạ tầng

Polychain Capital, được thành lập bởi Olaf Carlson-Wee (nhân viên đầu tiên của Coinbase), quản lý AUM vượt 5 tỷ USD (khoảng 750 tỷ yên). Luận điểm của công ty là blockchain là lớp giải quyết các nút thắt cốt lõi trong sức mạnh tính toán, dữ liệu và cơ chế khuyến khích của AI. Các khoản đầu tư tiêu biểu bao gồm 3 vòng đầu tư liên tiếp vào Grass từ seed đến bridge round, và vòng 43 triệu USD (khoảng 6,45 tỷ yên) vào Sahara AI (đồng dẫn đầu cùng Binance Labs và Pantera Capital).

Pantera Capital — Phân bổ 200 triệu USD cho AI × DePIN

Pantera Capital đang thành lập quỹ mới quy mô 1 tỷ USD (khoảng 150 tỷ yên), trong đó công bố kế hoạch phân bổ hơn 200 triệu USD (khoảng 30 tỷ yên) cho các dự án liên quan đến AI. Công ty tiếp tục rót vốn mạnh mẽ vào lĩnh vực DePIN, bao gồm việc đồng dẫn đầu vòng seed 10 triệu USD (khoảng 1,5 tỷ yên) của Gradient Network cùng Multicoin Capital, và dẫn đầu vòng 32 triệu USD (khoảng 4,8 tỷ yên) của Bee Maps (công ty con của Hivemapper).

Paradigm — Tích hợp Crypto × AI × Robotics

Paradigm, với AUM 12,7 tỷ USD (khoảng 1,9 nghìn tỷ yên) và danh mục hơn 147 công ty, là VC định hướng nghiên cứu và kỹ thuật được thành lập bởi Matt Huang và Fred Ehrsam (đồng sáng lập Coinbase). Công ty đang thành lập quỹ mới lên đến 1,5 tỷ USD (khoảng 225 tỷ yên), lên kế hoạch đầu tư xuyên suốt crypto, AI và robotics. Công ty định vị AI là cơ hội đối với blockchain với tư cách là lớp hạ tầng mới.

Sự xuất hiện của các quỹ DePIN chuyên biệt

Borderless Capital DePIN Fund III: Thành lập quỹ chuyên dụng cho DePIN trị giá 100 triệu USD (khoảng 15 tỷ yên) vào tháng 9 năm 2024. Các LP bao gồm peaq, Solana Foundation, Jump Crypto và IoTeX.

Entree Capital: Thành lập quỹ 300 triệu USD (khoảng 45 tỷ yên) vào tháng 12 năm 2025, đề xuất rõ ràng mục tiêu là các tác nhân AI và hạ tầng DePIN từ pre-seed đến Series A.

6. Kinh tế token và thiết kế khuyến khích

Bánh đà DePIN

Cốt lõi của động cơ kinh tế DePIN là một vòng phản hồi tích cực được gọi là "bánh đà DePIN".

1. Ưu đãi token thu hút các nhà cung cấp cơ sở hạ tầng (phía cung)

2. Cơ sở hạ tầng gia tăng cải thiện chất lượng dịch vụ

3. Chất lượng dịch vụ được cải thiện thu hút người dùng (phía cầu)

4. Nhu cầu gia tăng thúc đẩy giá trị token và lượng đốt token

5. Giá trị token tăng lại thu hút thêm nhà cung cấp — chu kỳ lặp lại

Các nguyên tắc thiết kế chủ chốt

Proof-of-Physical-Work (PoPW): Cơ chế xác minh on-chain đóng góp phần cứng thực tế.

Burn-and-Mint Equilibrium (BME): Nhu cầu được kiếm tiền thông qua tín dụng sử dụng định danh fiat được tạo ra bằng cách đốt token gốc, trong khi token mới được phát hành làm phần thưởng cho nhà cung cấp.

Định giá theo fiat: Dịch vụ được định giá ổn định theo fiat, bảo vệ người dùng khỏi sự biến động của token.

InfraFi: Một mô hình mới nổi trong đó người nắm giữ stablecoin cho vay để đầu tư vào cơ sở hạ tầng thực tế và thu lợi suất. USDai đã thu hút khoảng 685 triệu USD tiền gửi và được sử dụng để tài trợ cho đội GPU.

Sự trưởng thành trong kiếm tiền

DePIN đang chuyển dịch từ mô hình token mang tính đầu cơ sang các yếu tố cơ bản. Bội số giao dịch hiện tại của các mạng đi đầu là 10–25 lần doanh thu (giảm mạnh so với mức hơn 1.000 lần trong chu kỳ 2021). Đáng chú ý là sự tách rời giữa doanh thu và giá token. Helium ghi nhận doanh thu on-chain tăng gấp 8 lần trong khi giá token giảm 77%, còn GEODNET cũng ghi nhận doanh thu tăng 1,7 lần dù giá token giảm 41%. Messari định vị điều này là bằng chứng của "sự trưởng thành về yếu tố cơ bản".

7. So sánh chi phí――Cloud tập trung vs DePIN

Lợi thế giá trị trực tiếp nhất của DePIN là lợi thế về chi phí so với các hyperscaler.

Tuy nhiên, có những lưu ý quan trọng trong sự so sánh này. Các hyperscaler có lợi thế hơn trong việc đảm bảo SLA doanh nghiệp, và các kiến trúc tập trung cũng chiếm ưu thế đối với các yêu cầu kết nối liên kết chặt chẽ trong quá trình huấn luyện đa GPU quy mô lớn. Tính phân tán trong độ tin cậy của DePIN thường đòi hỏi việc cung cấp dư thừa (over-provisioning), từ đó làm giảm một phần hiệu quả tiết kiệm chi phí. Sự phức tạp trong việc điều phối toàn bộ mạng phân tán và khó khăn trong việc gỡ lỗi vẫn là những rào cản đáng kể.

Là một hướng tiếp cận thực tế, kiến trúc hybrid đang nổi lên. Đây là cấu trúc ba tầng: các mô hình có độ trễ thấp và tính bảo mật cao được chạy trên thiết bị edge cục bộ, các tác vụ huấn luyện quy mô lớn được giao cho hyperscaler, còn suy luận với dung lượng burst linh hoạt được định tuyến đến mạng phân tán để tận dụng chênh lệch chi phí.

8. Nền tảng blockchain――Ưu thế của Solana

Solana đã thiết lập ưu thế áp đảo trong vai trò nền tảng blockchain cho các dự án DePIN. Grayscale Research đánh giá Solana là chuỗi chính cho các ứng dụng DePIN thông lượng cao, nhờ chi phí giao dịch thấp và khả năng xử lý dữ liệu theo thời gian thực. Các dự án lớn như Helium, Render Network, Hivemapper, Grass, GEODNET và XNET đều hoạt động trên Solana; vào tháng 2 năm 2026, các giao thức DePIN nền tảng Solana đã tổng hợp tạo ra doanh thu 2,4 triệu đô la mỗi tháng (khoảng 360 triệu yên).

Về các chuỗi khác, Ethereum L2 (Arbitrum, Optimism) đang mở rộng ảnh hưởng trong lĩnh vực DePIN tính toán và AI. peaq — được thiết kế chuyên dụng cho DePIN từ trước khi thuật ngữ này được đặt tên — đã xây dựng vị thế độc đáo của mình như một Layer-1 xuất phát từ châu Âu. Bittensor tạo thành một mạng lưới AI độc lập với hơn 128 subnet (dự kiến mở rộng lên 256 vào năm 2026).

9. Sự phát triển của môi trường pháp lý

Hoa Kỳ — Thư No-Action của SEC

Ngày 29 tháng 9 năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã ban hành thư no-action đối với token 2Z của DoubleZero, chính thức công nhận lần đầu tiên rằng token tiện ích DePIN không được phân loại là chứng khoán. Tiếp theo đó, một thư tương tự cũng được ban hành cho Fuse Energy. Đây được đánh giá rộng rãi là một tiền lệ mang tính bước ngoặt cho toàn bộ lĩnh vực DePIN, giúp giảm đáng kể sự bất định về mặt pháp lý đối với các mô hình token.

EU — Quy định kép: MiCA và AI Act

Tại châu Âu, hai quy định quan trọng có ảnh hưởng đến DePIN. MiCA (Quy định về Thị trường Tài sản Tiền mã hóa) có thời hạn áp dụng đầy đủ trên toàn EU là ngày 1 tháng 7 năm 2026, bao gồm token tiện ích, token tham chiếu tài sản và token tiền điện tử. Các giao thức phi tập trung hoàn toàn không có thực thể trung tâm nằm ngoài phạm vi áp dụng của MiCA, tuy nhiên các giao thức DePIN có thể xác định được nhà vận hành có thể thuộc diện điều chỉnh.

EU AI Act sẽ được áp dụng đầy đủ từ ngày 1 tháng 8 năm 2026. Các hệ thống AI được phân loại có rủi ro cao cần đáp ứng các tiêu chuẩn bắt buộc về minh bạch và quản trị dữ liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến các mạng DePIN cung cấp dịch vụ suy luận AI. Mặt khác, các kiến trúc lưới suy luận ưu tiên tính địa phương hóa có sự tương thích cấu trúc với yêu cầu bản địa hóa dữ liệu của GDPR, do đó các dự án đạt được sự tuân thủ sẽ có được lợi thế tin cậy quan trọng trong việc được doanh nghiệp áp dụng.

Rủi ro và Thách thức

Ngoài khía cạnh pháp lý, DePIN còn đối mặt với các rủi ro sau. Bảo mật: Nếu quá trình onboarding các node biên không được thực hiện đúng cách, chúng có thể trở thành điểm phân phối tấn công. Quyền riêng tư dữ liệu: Đảm bảo cả tính minh bạch lẫn tính bảo mật, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và tài chính. Lỗ hổng hợp đồng thông minh: Các rủi ro tiêu chuẩn đã thấy trong DeFi cũng áp dụng cho việc điều phối on-chain. Tấn công Sybil: Rủi ro các tác nhân độc hại tạo ra số lượng lớn node giả để thu lợi phần thưởng. Khoảng trống trách nhiệm giải trình: Khi hàng nghìn cá nhân vận hành các node cơ sở hạ tầng quan trọng, vấn đề quy trách nhiệm trở nên mơ hồ.

10. Hệ sinh thái DePIN của Nhật Bản

Tại Nhật Bản, các tập đoàn tài chính và công nghệ lớn đang đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng liên quan đến DePIN.

SBI Holdings: Đầu tư 50 triệu USD (khoảng 7,5 tỷ yên) vào vòng Series A trị giá 63 triệu USD (khoảng 9,45 tỷ yên) của Startale Group. Thúc đẩy việc áp dụng tài sản kỹ thuật số cho nhà đầu tư tổ chức thông qua quan hệ đối tác chiến lược với Chainlink. Vận hành quỹ đầu tư quy mô 60 tỷ yên tập trung vào AI và blockchain.

Sony: Đầu tư 13 triệu USD (khoảng 1,95 tỷ yên) vào Startale thông qua Sony Innovation Fund và Sony Network Communications. Đồng phát triển "Soneium" — một Ethereum Layer-2 — phục vụ các ứng dụng giải trí, game và blockchain. Chuyên môn của Sony trong lĩnh vực cảm biến và phần cứng IoT mang lại tiềm năng trở thành nhà cung cấp phần cứng DePIN.

Startale Group / Astar Network: Liên doanh giữa SBI, Sony và Astar Network Foundation. Đang phát triển "Strium" — một Layer-1 dành cho chứng khoán token hóa và RWA — cùng stablecoin định danh bằng yên "JPYSC". Nhà sáng lập Sota Watanabe là doanh nhân Web3 nổi tiếng nhất tại Nhật Bản.

GMO Internet Group: Thành lập GMO AI & Web3 Corporation và GMO Web3, Inc. (CVC được thành lập tháng 6/2022), cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các startup Web3, bảo mật blockchain, đầu tư mạo hiểm và hỗ trợ IEO.

KPMG Japan cũng thể hiện sự quan tâm đến lĩnh vực này khi công bố báo cáo phân tích về DePIN. Chính sách thúc đẩy Web3 của chính phủ, hội nghị WebX (Tokyo) và việc hoàn thiện khung pháp lý cho chứng khoán kỹ thuật số đang tạo nên môi trường thuận lợi, thúc đẩy sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức.

11. Quy mô thị trường và dự báo tăng trưởng

Quy mô thị trường và dự báo tăng trưởng của lĩnh vực DePIN được các tổ chức nghiên cứu và VC tổng hợp như sau.

12. Các hội nghị chính và xu hướng ngành

DePIN và lưới suy luận (inference mesh) đang trở thành chủ đề trung tâm tại các hội nghị lớn về tiền mã hóa và AI trong giai đoạn 2025–2026.

Token2049 Singapore: Tại phiên thảo luận về DePIN, CEO của io.net — ông Gaurav Sharma — phát biểu: "Cơ hội nghìn tỷ đô không nằm ở bản thân sự phân cấp, mà nằm ở việc xây dựng các mạng lưới rẻ hơn, nhanh hơn và có khả năng mở rộng tốt hơn." Đồng sáng lập IoTeX — ông Raullen — và đồng sáng lập Polygon — ông Sandeep Nailwal — đã cùng nhau công bố lớp DePIN hỗ trợ đa chuỗi tại Hội nghị thượng đỉnh R3al World.

ETHDenver "DePIN x AI: R3al World": Tổ chức lần thứ ba liên tiếp với sự tham gia của hơn 10 thành phố, hơn 100 bản demo thực tế, hơn 150 diễn giả, hơn 650 nhà đầu tư và hơn 8.000 người tham dự, cùng khám phá mối quan hệ cộng sinh giữa DePIN và AI.

GTC 2026: NVIDIA công bố "AI Grids" phối hợp với các nhà khai thác viễn thông, tuyên bố triển khai quy mô lớn suy luận AI tại biên (edge AI inference) theo hướng phân tán địa lý.

13. Sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức và tổ chức tài chính

Các tổ chức tài chính truyền thống đang bắt đầu tham gia vào lĩnh vực đầu tư DePIN, vốn trước đây do các quỹ VC chuyên về crypto dẫn dắt.

J.P. Morgan / Kinexys: Công bố báo cáo nghiên cứu về DePIN và thực hiện thí nghiệm thực chứng DePIN trong lĩnh vực sạc xe điện thông qua quan hệ đối tác với Shell. Dự án tích hợp node blockchain cục bộ vào firmware của các điểm sạc, chứng minh khả năng xác thực sinh trắc học/hợp đồng thông minh và giao dịch P2P không cần kết nối internet. Một phát hiện đáng chú ý: trong khi 2,6 tỷ người trên thế giới không có khả năng truy cập internet, thì 6,2 tỷ người sở hữu điện thoại di động — điều này cho thấy tiềm năng thị trường khổng lồ của DePIN hỗ trợ offline.

Grayscale Research: Báo cáo "The Real World: How DePIN Bridges Crypto Back to Physical Systems" ghi nhận các dự án DePIN liên quan đến AI chiếm 48% tổng vốn hóa thị trường. Báo cáo bao gồm các nghiên cứu điển hình về Solana, Bittensor, Helium và GEODNET, đồng thời dẫn chứng quan hệ đối tác giữa T-Mobile và NVIDIA như bằng chứng về việc doanh nghiệp đang áp dụng công nghệ này.

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF): Trong "Technology Convergence Report" tháng 6 năm 2025, WEF dự báo DePIN sẽ tăng trưởng đạt quy mô 3,5 nghìn tỷ USD vào năm 2028. Báo cáo đề xuất khái niệm "DePAI (Decentralized Physical AI)", định nghĩa cơ chế mà hạ tầng DePIN có thể hiện thực hóa học máy phi tập trung ở quy mô lớn, đồng thời xác định sự hội tụ giữa AI và blockchain là động lực tăng trưởng chủ chốt của DePIN.

14. Triển vọng tương lai — Lộ trình từ nửa cuối năm 2026 đến năm 2028

2026: "Năm Nền Tảng"

Nhiều nhà phân tích và VC định vị năm 2026 là "Năm Nền Tảng (Foundation Year)" của DePIN. Các mốc đáng chú ý trong năm này như sau.

Q2-Q3 2026: EU MiCA triển khai đầy đủ (tháng 7) và EU AI Act áp dụng hoàn toàn (tháng 8). Việc tuân thủ quy định của các dự án DePIN tại châu Âu sẽ bước vào giai đoạn nghiêm túc, và các dự án đạt được sự tuân thủ sẽ mở ra cánh cửa tiếp cận thị trường doanh nghiệp.

Cả năm 2026: Số lượng subnet của Bittensor dự kiến mở rộng lên 256. Quá trình triển khai NVIDIA GB200 thông qua sáng kiến Starcluster của Akash Network đang tiến hành. SEC xem xét chuyển đổi Grayscale Bittensor Trust thành spot ETF.

Quy mô thị trường: 500 tỷ USD (khoảng 7,5 nghìn tỷ yên) trong kịch bản thận trọng, 800 tỷ USD (khoảng 120 nghìn tỷ yên) trong kịch bản tăng tốc. Messari dự báo sức mạnh tính toán AI phi tập trung sẽ vượt 12 tỷ USD (khoảng 1,8 nghìn tỷ yên).

2027: Điểm Tới Hạn Của Việc Doanh Nghiệp Áp Dụng

Đầu tư hạ tầng 5G đạt 400 tỷ USD (khoảng 60 nghìn tỷ yên), tạo động lực cho mạng lưới không dây của DePIN (như Helium). Sự phổ biến của các tác nhân AI dự kiến sẽ làm bùng nổ nhu cầu về điện toán phân tán hoạt động liên tục. Việc mở rộng áp dụng các mô hình mã nguồn mở sẽ đẩy nhu cầu về hạ tầng tự lưu trữ, mở rộng các trường hợp sử dụng DePIN.

2028: Lĩnh Vực Nghìn Tỷ USD

Năm mà dự báo 3,5 nghìn tỷ USD (khoảng 525 nghìn tỷ yên) của WEF nằm trong tầm ngắm. Có dự báo rằng thị trường điện toán phân tán sẽ tăng trưởng lên quy mô 100 tỷ USD (khoảng 15 nghìn tỷ yên). Có khả năng đạt đến giai đoạn "cơ chế blockchain trở nên vô hình" — giai đoạn người dùng sử dụng dịch vụ DePIN thông qua thẻ tín dụng và SLA tiêu chuẩn.

Xu Hướng Và Chất Xúc Tác Đáng Chú Ý

Sự Hợp Nhất Của AI Tác Nhân Và DePIN: Thế giới mà các tác nhân AI tự động thu mua và sử dụng tài nguyên tính toán trên mạng DePIN đang đến gần. Vì các tác nhân cần xử lý suy luận liên tục, chúng có mức độ tương thích cực kỳ cao với "dung lượng bùng phát theo yêu cầu" của DePIN.

Khả Năng Tăng Trưởng DePIN Bắt Đầu Từ Thị Trường Mới Nổi Chứ Không Phải Các Nước Phát Triển: Theo phân tích của CryptoNews, tăng trưởng năm 2026 của DePIN có khả năng cao sẽ "bắt đầu từ thị trường mới nổi chứ không phải Thung lũng Silicon". Sự bất đối xứng giữa 2,6 tỷ người chưa có kết nối internet và 6,2 tỷ chủ sở hữu điện thoại di động mà J.P. Morgan chỉ ra ủng hộ kịch bản này.

Tiến Hóa Thành "Thị Trường Lao Động Internet": Luận điểm mới được Multicoin Capital đề xuất vào tháng 3 năm 2026 phác thảo tầm nhìn về việc DePIN tiến hóa vượt ra ngoài việc cung cấp các tài nguyên vật lý như GPU và lưu trữ, để trở thành thị trường lao động phân tán cho các tác vụ AI.

Tác động đến ngành

Sự trỗi dậy của DePIN và mạng lưới suy luận (inference mesh) đang mang lại những thay đổi cấu trúc căn bản cho tầng hạ tầng của ngành AI. Trước đây, tài nguyên tính toán cho suy luận AI bị ba hyperscaler lớn là AWS, Azure và GCP độc chiếm, trong khi các tập đoàn công nghệ lớn liên tục gom giữ nguồn cung GPU nhiều năm trước — đây là tình trạng đã trở thành mặc định trong ngành. DePIN, với cơ chế kinh tế mới là khuyến khích bằng token, có tiềm năng tạo ra một lỗ hổng trong cấu trúc độc quyền này.

Điều đặc biệt quan trọng là DePIN đang dần chuyển dịch một cách vững chắc từ "đầu cơ tiền mã hóa" sang "kinh doanh hạ tầng thực tế". Theo dữ liệu của Messari, bội số giao dịch của các mạng lưới tiên phong đã bình thường hóa ở mức 10–25 lần doanh thu, đồng thời doanh thu vẫn tăng trưởng bất chấp giá token giảm — một mô hình rõ ràng khác biệt so với các chu kỳ tiền mã hóa truyền thống.

Việc các tổ chức tài chính truyền thống như J.P. Morgan, Grayscale và WEF công bố các nghiên cứu nghiêm túc cho thấy DePIN đang được nâng cấp từ chủ đề nội bộ của cộng đồng crypto lên thành đối tượng đầu tư của các nhà đầu tư tổ chức. Thư không hành động (no-action letter) của SEC làm rõ tư cách pháp lý của token, cùng với khung pháp lý MiCA và AI Act của EU, đang từng bước củng cố nền tảng thể chế cho lĩnh vực này.

Mô hình Covenant-72B của Bittensor mang ý nghĩa lịch sử như là trường hợp đầu tiên chứng minh rằng có thể huấn luyện một mô hình AI ở quy mô thực dụng trên mạng lưới phi tập trung. Việc CEO NVIDIA Jensen Huang công khai ca ngợi điều này cho thấy điện toán AI phi tập trung đã trở thành một thực thể không thể bỏ qua ngay cả đối với ngành hạ tầng GPU truyền thống.

Trong bối cảnh EU dự kiến thực thi toàn diện các quy định vào nửa cuối năm 2026, Bittensor mở rộng lên 256 subnet, Grayscale xem xét ETF, và sự bùng nổ của các AI agent được dự báo sẽ xảy ra, DePIN và mạng lưới suy luận có khả năng cao trở thành trọng tâm của các chủ đề đầu tư trong vài năm tới, với tư cách là "use case có tiềm năng nhất để bắc cầu giữa tiền mã hóa và thế giới thực".

---

Tài liệu tham khảo: a16z crypto "State of Crypto 2025", "Why DePIN Matters"; Multicoin Capital "Exploring the Design Space of DePIN Networks"; Messari "State of DePIN 2025", "DePIN Sector Map"; Grayscale Research "The Real World: How DePIN Bridges Crypto Back to Physical Systems"; J.P. Morgan / Kinexys DePIN Research; World Economic Forum "Technology Convergence Report"; SEC No-Action Letter (DoubleZero); Prime Intellect Distributed Inference Research; MarketsandMarkets AI Inference Market Report; Fortune Business Insights AI Inference Forecast; CoinDesk; The Block; Blockworks; IEEE Xplore; arXiv; Frontiers in Blockchain; KPMG Japan DePIN Analysis