Vực thẳm mang tên Deep Tech — Sự dịch chuyển kiến tạo đang diễn ra vào năm 2026
Thế giới deep tech đã trở thành một bức tranh hoàn toàn khác trong 18 tháng qua. Theo dữ liệu theo dõi dài hạn của Boston Consulting Group, tỷ trọng deep tech trong tổng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu đã tăng gấp đôi từ khoảng 10% năm 2014 lên hơn 20% vào năm 2024, và nhiều tổ chức đồng thuận ước tính con số này đạt quy mô 48 tỷ USD (khoảng 7,2 nghìn tỷ yên) trong cả năm 2025. Dữ liệu quý I/2026 được Crunchbase và KPMG Venture Pulse công bố đồng thời cho thấy đầu tư VC toàn cầu đạt mức cao kỷ lục 300–331 tỷ USD (khoảng 45–49,65 nghìn tỷ yên), nhưng song song với đó là sự tập trung cực đoan khi chỉ 4 công ty — OpenAI (122 tỷ USD), Anthropic (30 tỷ USD), xAI (20 tỷ USD), Waymo (16 tỷ USD) — đã hút tới 188 tỷ USD (khoảng 28,2 nghìn tỷ yên), chiếm gần 65% tổng giá trị cả quý.
Mặt khác, "dòng tiền không đổ vào AI tạo sinh" đang thẩm thấu xuống các tầng vật lý, sinh học và hóa học sâu hơn. Báo cáo thị trường deep tech 2026 của BCG và StartUs Insights đặt ra luận điểm chủ đạo là "Hardware-Software Convergence (sự hội tụ giữa thực thể vật lý và tính toán)", đồng thời nêu rõ các điều kiện tiên quyết không thể thiếu: vòng đời quỹ từ 12–15 năm, cơ chế cấp vốn theo mô hình stage-gate, và sự đồng sáng tạo sớm với cơ quan quản lý, chính phủ và các tập đoàn công nghiệp lớn. Celesta Capital, trong báo cáo hậu GTC 2026, đã nhận định: "Vật lý là trần giới không thể vượt qua, và đặt cược vào đó chính là hàng rào phòng thủ hiệu quả nhất trước cơn sóng AI." Trong lĩnh vực vượt ngưỡng 7 nghìn tỷ yên này, 4 lĩnh vực mà bài viết đề cập — tổng hợp hạt nhân, điện toán lượng tử, sinh học tổng hợp và hóa học tiên tiến — chiếm vị trí cốt lõi.
Năng lượng hạt nhân tổng hợp — Bình minh của "Sun-as-a-Service"
Báo cáo Ngành Công nghiệp Nhiệt hạch Toàn cầu lần thứ 6 (Global Fusion Industry Report) do Fusion Industry Association (FIA) công bố vào tháng 7 năm 2025 cho biết các công ty nhiệt hạch tư nhân trên thế giới đã huy động thêm 2,64 tỷ USD (khoảng 396 tỷ yên) trong 12 tháng gần nhất, đưa tổng vốn huy động lũy kế lên 9,7 tỷ USD (khoảng 1,455 nghìn tỷ yên). Số công ty tham gia khảo sát là 53 doanh nghiệp với 4.607 nhân viên trực tiếp và hơn 9.300 lao động trong chuỗi cung ứng, tăng gấp đôi so với 23 công ty năm 2021. Báo cáo cũng ước tính tổng vốn bổ sung mà các công ty cần để vận hành nhà máy thương mại đầu tiên vào khoảng 77 tỷ USD (khoảng 11,55 nghìn tỷ yên), đồng thời chỉ rõ thực tế rằng "nhu cầu vốn sẽ mở rộng gấp 8 lần hiện tại trong 5 năm tới".
Đóng vai trò trọng tâm là Commonwealth Fusion Systems (CFS). Ngày 28 tháng 8 năm 2025, CFS đã huy động được 863 triệu USD (khoảng 129,5 tỷ yên) trong vòng Series B2, nâng tổng vốn huy động lũy kế lên khoảng 2,9 tỷ USD (khoảng 435 tỷ yên). Đáng chú ý là trong số các nhà đầu tư mới có Nvidia, Morgan Stanley cùng liên minh 12 công ty Nhật Bản do Mitsui & Co. và Mitsubishi Corporation dẫn đầu (bao gồm Tokyo Electric Power và Sumitomo Corporation). Vào tháng 9 năm 2025, CFS đã ký hợp đồng mua điện (PPA) trị giá hơn 1 tỷ USD (khoảng 150 tỷ yên) với Eni — tập đoàn năng lượng lớn của Italy; vào tháng 7 cùng năm, Google ký hợp đồng mua 200 MW từ lò phản ứng nguyên mẫu ARC (tại hạt Chesterfield, bang Virginia) — được gọi là "hợp đồng offtake doanh nghiệp trực tiếp lớn nhất trong lịch sử nhiệt hạch". Công ty cũng đạt thỏa thuận phát triển địa điểm chung với Dominion Energy. Được ươm mầm từ MIT, CFS đặt mục tiêu khởi động thiết bị thực nghiệm SPARC trong năm 2026 và chứng minh năng lượng ròng vào quý 1 năm 2027. Ngoài ra, trong khuôn khổ hợp tác với Google DeepMind, hợp đồng chính thức sử dụng bộ mô phỏng plasma mã nguồn mở TORAX để tối ưu hóa hình dạng từ trường và chế độ vận hành plasma của SPARC đã được ký kết vào tháng 9 năm 2025.
Helion Energy được hậu thuẫn bởi CEO OpenAI Sam Altman, Reid Hoffman, Mithril Capital, Capricorn, BlackRock và KKR. Công ty huy động 425 triệu USD (khoảng 63,8 tỷ yên) trong vòng Series F vào tháng 1 năm 2025, đưa tổng vốn lũy kế lên 1,03 tỷ USD (khoảng 154,5 tỷ yên). Nguyên mẫu "Polaris" của công ty đã hoàn thiện về mặt vật lý vào cuối năm 2024, và ngày 13 tháng 2 năm 2026, công ty công bố đã đạt được quá trình đốt cháy DT ở mức nhiệt độ khoảng 150 triệu °C (được đề cập từ nhiều nguồn bao gồm Wikipedia và phòng tin tức Helion). Công ty đã ký PPA 50 MW với Microsoft bắt đầu từ năm 2028 — được xem là "PPA đầu tiên trong lịch sử cam kết phát điện thương mại vào thập niên 2030" và trở thành chuẩn mực cho toàn ngành.
Vòng Series A trị giá hơn 900 triệu USD (khoảng 135 tỷ yên) của Pacific Fusion do General Catalyst dẫn đầu cũng đáng chú ý vì đây là vòng gọi vốn đơn lớn nhất trong lịch sử các công ty nhiệt hạch. Cấu trúc giải ngân theo từng đợt khi đạt mốc nhất định; công ty áp dụng phương pháp giam giữ quán tính dạng xung (pulsar-driven) sử dụng xung điện từ phối hợp thay vì laser. Phối hợp với General Atomics, Pacific Fusion tiến hành thử nghiệm mô-đun pulsar ở quy mô sản xuất và có kế hoạch chứng minh net gain ở cấp độ thiết bị trước năm 2030.
Marvel Fusion của Đức đã huy động tổng cộng 162 triệu USD (khoảng 24,3 tỷ yên) với vòng Series B đạt €113 triệu (khoảng 18,6 tỷ yên) từ EQT Ventures, Siemens Energy và Quỹ EIC châu Âu. Công ty hợp tác với Đại học Bang Colorado để xây dựng cơ sở thử nghiệm giam giữ quán tính bằng laser trước năm 2027. Xcimer Energy đã huy động khoảng 100 triệu USD (khoảng 15 tỷ yên) từ Hedosophia, Breakthrough Energy Ventures, Lowercarbon Capital, Emerson Collective và Gigascale, đang thiết kế laser 10 MJ — gấp 5 lần so với NIF (National Ignition Facility) của Mỹ. Type One Energy, theo tin độc quyền của TechCrunch vào tháng 1 năm 2026, đã hoàn tất khoản vốn cầu nối 87,5 triệu USD (khoảng 13,1 tỷ yên) để chuẩn bị cho vòng Series B quy mô 250 triệu USD (khoảng 37,5 tỷ yên). Công ty có kế hoạch khởi công xây dựng nguyên mẫu stellarator "Infinity One" vào năm 2026 tại địa điểm nhà máy điện Bull Run cũ của Tennessee Valley Authority (TVA), và đưa máy thương mại "Infinity Two" (350 MWe) vào vận hành vào giữa thập niên 2030.
Về phía Nhật Bản, Kyoto Fusioneering công bố vào tháng 9 năm 2025 đợt mở rộng Series C huy động 9,3 tỷ yên kết hợp vốn cổ phần và nợ, đưa tổng vốn cổ phần lũy kế lên 16,2 tỷ yên. Theo khảo sát độc lập của Nikkei, định giá ước tính của công ty tính đến tháng 9 năm 2024 là 72,1 tỷ yên, đặt công ty vào danh sách ứng viên unicorn. Vào tháng 11 năm 2025, công ty đã hoàn thành Tài liệu Thiết kế Khái niệm (CDR) cho dự án thực nghiệm FAST — dự án đầu tiên do khu vực tư nhân dẫn đầu tại Nhật Bản thuộc hình thức hợp tác công tư — thực hiện trong liên doanh với Mitsubishi Heavy Industries, và có kế hoạch huy động thêm vốn cho giai đoạn thiết kế kỹ thuật trong năm 2026.
Cuối cùng, vào tháng 12 năm 2025, TAE Technologies công bố thỏa thuận sáp nhập toàn bộ cổ phần với Trump Media & Technology Group trị giá tương đương 6 tỷ USD (khoảng 900 tỷ yên) — một con đường tiếp cận vốn niêm yết theo cơ chế tương tự SPAC, vốn rất hiếm thấy trong ngành nhiệt hạch (các điều kiện và cơ cấu doanh nghiệp cuối cùng vẫn chưa được xác định, với thời hạn đóng dự kiến trong năm 2026).
Điện toán lượng tử — "Năm của thị trường công khai" và canh bạc phần cứng khổng lồ
Tổng vốn huy động trong lĩnh vực lượng tử năm 2025 đạt 4,53 tỷ USD (khoảng 679,5 tỷ yên, 32 thương vụ), tăng 374% so với năm trước; chỉ riêng 9 tháng đầu năm 2025 đã đạt 3,77 tỷ USD (khoảng 565,5 tỷ yên), gần gấp 3 lần tổng cả năm 2024. Dự báo quy mô thị trường năm 2026 của MarketsandMarkets là 5,59 tỷ USD (khoảng 838,5 tỷ yên), với triển vọng tăng trưởng CAGR 28,66% lên 25,63 tỷ USD (khoảng 3.844,5 tỷ yên) vào năm 2032. McKinsey ước tính toàn bộ "tech stack điện toán lượng tử" có thể đạt tới 97 tỷ USD (khoảng 14.550 tỷ yên) vào năm 2035. Trong triển khai doanh nghiệp, cơ cấu được chia sẻ rộng rãi trong ngành gồm: tài chính (mô hình rủi ro, tối ưu hóa danh mục, phát hiện gian lận) chiếm 46%, dược phẩm (mô phỏng phân tử) chiếm 38%, và sản xuất (tối ưu hóa) chiếm 40%.
Về mặt tiên phong phần cứng, năm 2026 là "năm của thị trường đại chúng". Quantinuum đã huy động 600 triệu USD (khoảng 90 tỷ yên) vào tháng 9 năm 2025 do Honeywell dẫn đầu với định giá pre-money 1 tỷ USD, sau đó xác nhận kế hoạch nộp hồ sơ S-1 bảo mật lên SEC ngày 8 tháng 5 năm 2026 để niêm yết trên Nasdaq với mã ticker "QNT". Theo Reuters Breakingviews, HPCwire và The Quantum Insider, định giá dự kiến trên 20 tỷ USD (khoảng 3 nghìn tỷ yên), là IPO thuần túy chứ không phải SPAC, với mục tiêu định giá trong tháng 6. Bộ xử lý chủ lực "Helios" của công ty được ra mắt thương mại vào tháng 11 năm 2025, đạt 98 qubit vật lý dạng bẫy ion với tối đa 94 qubit logic (dựa trên phát hiện lỗi, 48 qubit logic dựa trên sửa lỗi). Công ty đã thiết lập trạng thái "beyond break-even" (tỷ lệ lỗi giảm 1–2 bậc khi chuyển từ vật lý sang logic) và công bố lộ trình tăng tốc hướng tới fault-tolerant toàn diện phổ quát vào năm 2030.
PsiQuantum đã đảm bảo 1 tỷ USD (khoảng 150 tỷ yên) trong vòng gọi vốn Series E vào tháng 9 năm 2025, do BlackRock, Baillie Gifford, Temasek và NVentures của Nvidia dẫn đầu, được định giá post-money 7 tỷ USD (khoảng 1.050 tỷ yên). Kế hoạch xây dựng thiết bị fault-tolerant với khoảng 1 triệu qubit vật lý bằng phương pháp lượng tử quang tử trước năm 2027 là đầy tham vọng, song việc khởi công chính thức tại hai địa điểm lớn — Moreton Bay Central ở Brisbane, Úc và Chicago, Illinois, Mỹ — dự kiến vào tháng 6 năm 2026. Tổng diện tích công trình là 500.000 feet vuông (khoảng 46.000 m²), do Jacobs Solutions đảm nhận vai trò EPC (thiết kế, mua sắm và xây dựng). Chính phủ Úc và bang Queensland cùng cam kết hỗ trợ trị giá 940 triệu AUD (khoảng 94 tỷ yên). Tuy nhiên, thời điểm vận hành đã bị dời từ cuối năm 2027 sang năm 2029, với Startup Daily và InnovationAus chỉ ra "sự chậm trễ trong lịch trình của dự án tài sản mã hóa lớn nhất thế giới".
IonQ công bố vào ngày 25 tháng 2 năm 2026 rằng đây là lần đầu tiên trong ngành lượng tử một công ty đạt doanh thu GAAP vượt 100 triệu USD trong một năm (130 triệu USD cả năm 2025, khoảng 19,5 tỷ yên, tăng +202% so với năm trước). Tiếp nối thương vụ mua lại Oxford Ionics vào tháng 10 năm 2025 (1,075 tỷ USD, khoảng 161,3 tỷ yên), công ty hoàn tất việc mua lại startup quang thông tin Skyloom Global và Seed Innovations vào ngày 28 tháng 1 năm 2026. IonQ đang tích cực thúc đẩy chiến lược "full-stack hóa" thông qua M&A trong bốn lĩnh vực: điện toán lượng tử, mạng lượng tử, cảm biến lượng tử và bảo mật lượng tử, đồng thời tăng cường trục cạnh tranh với Quantinuum theo hướng bẫy ion.
Về phía các công ty công nghệ lớn, Microsoft công bố lộ trình trên blog Azure Quantum về việc trình diễn thiết bị cấp 10–20 qubit logic trong năm 2026, dựa trên Majorana 1 (lượng tử topo) được công bố vào tháng 2 năm 2025. IBM đang triển khai thế hệ tiếp theo Quantum System Two sau khi đưa vào sản xuất đại trà Condor (433 qubit). Google đã demo lợi thế lượng tử trong tối ưu hóa danh mục đầu tư với Willow (cấp tối đa 1.024 qubit). Atom Computing tiết lộ hệ thống nguyên tử trung tính 1.225 qubit vào năm 2025 và công bố mục tiêu đạt 5.000 qubit vào năm 2027. Ngoài ra, Nvidia đã công bố rộng rãi CUDA-Q + NVQLink + cudaq-realtime tại GTC tháng 3 năm 2026, phổ biến hóa cấu hình hybrid kết nối thời gian thực giữa GB200 NVL72 và phần cứng lượng tử như Pasqal, Qblox, Classiq, IonQ, Quantinuum thông qua kiến trúc "DGX Quantum". Tại GTC 2026, Classiq trình diễn ví dụ thực tế rút ngắn thời gian tổng hợp và thực thi mạch 31 qubit trên GPU A100 đơn từ 67 phút xuống còn 2,5 phút, cho thấy hybrid lượng tử–cổ điển đang chuyển dịch từ "demo tính toán đơn lẻ" sang "pipeline sản xuất thực tế".
Sinh học tổng hợp — Thương mại hóa toàn diện "sinh học khả lập trình"
Theo báo cáo đầu tư năm 2024 của SynBioBeta, đầu tư VC toàn cầu vào lĩnh vực sinh học tổng hợp đã phục hồi lên 12,2 tỷ USD vào năm 2024, với hơn 12.000 thương vụ đầu tư và hơn 900 công ty được phân tích. Lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất là giao điểm của "AI × Thiết kế protein", "AI × RNA" và "AI × Biofoundry".
Tin tức lớn nhất năm 2026 chắc chắn là Isomorphic Labs. Được tách ra từ Google DeepMind vào năm 2021, công ty này đã huy động được 2,1 tỷ USD trong vòng Series B vào ngày 12 tháng 5 năm 2026, được Bloomberg, Reuters và Endpoints News đồng loạt đưa tin. Các nhà đầu tư dẫn đầu gồm Thrive Capital, Alphabet, MGX của Abu Dhabi, Temasek của Singapore và UK Sovereign AI Fund tham gia — trở thành biểu tượng cho làn sóng vốn quỹ đầu tư quốc gia đổ mạnh vào AI sinh học. Công ty đã ký kết quan hệ đối tác khám phá thuốc với Eli Lilly và Novartis trị giá lên tới 3 tỷ USD dựa trên khả năng dự đoán cấu trúc của AlphaFold, đồng thời khởi động chương trình nghiên cứu đa phương thức với Johnson & Johnson vào tháng 1 năm 2026. CEO Demis Hassabis đã nhiều lần tuyên bố rằng "thuốc do AI thiết kế sẽ bước vào thử nghiệm lâm sàng trước cuối năm 2026".
Profluent, có trụ sở tại Emeryville, Silicon Valley, đã hoàn thành vòng Series B trị giá 106 triệu USD do Altimeter Capital và Bezos Expeditions dẫn đầu vào tháng 11 năm 2025, nâng tổng vốn huy động lên 150 triệu USD. Nhà sáng lập Ali Madani là người tiên phong chứng minh trên tạp chí *Nature Biotechnology* năm 2023 rằng "LLM có thể tạo ra các protein có chức năng", đồng thời xây dựng CRISPR do AI thiết kế đầu tiên trên thế giới và Protein Atlas với 11,5 tỷ protein (một trong những bộ dữ liệu lớn nhất ngành). Công ty đã chứng minh rằng các quy luật mở rộng quy mô có thể áp dụng cho thiết kế protein, và đang song song thương mại hóa nền tảng "Protein GPT" với chiến lược mô hình mở "OpenCRISPR" và "OpenAntibodies".
Cradle Bio của Delft, Hà Lan đã huy động tổng cộng 103 triệu USD (trong đó 73 triệu USD từ Series B) từ Index Ventures, IVP và Kindred Capital. Công ty ký hợp đồng trực tiếp với Novo Nordisk, Johnson & Johnson và Ginkgo Bioworks để đẩy mạnh tự động hóa phòng thí nghiệm ướt. EvolutionaryScale, được tách ra từ nhóm nghiên cứu protein của Meta AI Research, đã huy động được 142 triệu USD vốn hạt giống từ Nat Friedman, Daniel Gross, Lux Capital, Amazon và NVentures, với ESM3 (mô hình nền tảng 98B tham số, được huấn luyện trên 2,8 tỷ protein) làm nền tảng. Việc tạo ra GFP (protein huỳnh quang xanh) mới được mô tả là "cô đọng 500 triệu năm tiến hóa" và được đăng trên tạp chí *Science* vào tháng 1 năm 2025, nhanh chóng nâng cao nhận thức của công chúng về sinh học AI thuần túy.
Inceptive được đồng sáng lập vào năm 2021 bởi Jakob Uszkoreit — đồng tác giả của "Attention Is All You Need" thời Google Brain — cùng với Rhiju Das của Đại học Stanford. Công ty đã huy động tổng cộng 120 triệu USD qua hai vòng gọi vốn từ a16z, Obvious Ventures, Section 32 và Nvidia, theo đuổi chiến lược phân phối thuốc mRNA được thiết kế bởi AI sinh tạo như "Phần mềm sinh học". Công ty đã công bố vào năm 2025 rằng các phân tử RNA do AI thiết kế cho thấy hoạt tính như kỳ vọng trong mô hình chuột tiền lâm sàng — đây là một trong những ứng viên hàng đầu của làn sóng mRNA thứ hai sau đại dịch COVID.
Về phía các công ty kỳ cựu, Ginkgo Bioworks đang gặp khó khăn. Doanh thu Q1 2026 (công bố ngày 7 tháng 5) đạt 19 triệu USD, giảm 49% so với cùng kỳ năm trước; Adjusted EBITDA lỗ 42 triệu USD; tiền mặt và tương đương tiền đạt 373 triệu USD. Công ty đã bán mảng kinh doanh an ninh sinh học vào ngày 3 tháng 4 năm 2026, tập trung nguồn lực vào mở rộng quy mô phòng thí nghiệm tự động Nebula, đồng thời củng cố kênh phân phối Lab-as-a-Service thông qua các đối tác OpenAI, AWS, Benchling và Tamarind Bio. Công ty đang trong quá trình tái cơ cấu với hợp đồng 47 triệu USD với Pacific Northwest National Laboratory và đàm phán lại hợp đồng tối thiểu với Google Cloud (giảm 140 triệu USD).
Generate Biomedicines huy động được 400 triệu USD trong IPO ngày 26 tháng 2 năm 2026 — thương vụ IPO biotech lớn nhất năm 2026. Vào tháng 5, Nvidia công bố liên minh chiến lược đầu tư 10,4 triệu USD. Công ty đang đưa kháng thể điều trị hen suyễn do AI thiết kế GB-0895 vào thử nghiệm giai đoạn 3, với định vị cạnh tranh trực tiếp với Tezspire (Amgen/AstraZeneca). Recursion đã hoàn thành bản đồ Whole-genome CRISPR knockout neuron cho dự án bản đồ bệnh thoái hóa thần kinh của Roche/Genentech, nhận được phần thưởng mốc quan trọng 30 triệu USD mỗi dự án. Quan hệ đối tác trị giá 1,5 tỷ USD với Bayer và việc đạt mốc quan trọng đồng thời cho 5 chương trình với Sanofi được *pharmaphorum* tổng kết là "techbio đã chuyển từ mô hình theo đuổi một thành công duy nhất sang nền kinh tế nền tảng phát triển nhiều dự án song song".
Hóa học tiên tiến & Vật liệu mới — Chiến lược hai mặt trận: phòng thí nghiệm tự vận hành và vật liệu xanh
Lĩnh vực hóa học và vật liệu đang tiến hóa theo hai trục: "vật liệu xanh" và "AI × phòng thí nghiệm tự vận hành". Vào tháng 5 năm 2026, Boston Metal đã hoàn tất vòng gọi vốn 75 triệu USD (khoảng 113 tỷ yên) với nhà đầu tư chiến lược mới là Tata Steel của Ấn Độ, nâng tổng vốn huy động lũy kế lên hơn 500 triệu USD (khoảng 750 tỷ yên). Công nghệ Molten Oxide Electrolysis (MOE) của công ty chuyển đổi điện hóa trực tiếp quặng sắt thành thép độ tinh khiết cao theo quy trình "sản xuất thép không carbon". Công ty đang triển khai thực chứng quy mô sản xuất niobi, tantali và thiếc tại công ty con tại Brazil là Boston Metal do Brazil. Materially (trước đây là Materially USA) dự kiến mở rộng sang vanadi, niken và crom vào năm 2027.
Trong khi đó, Sublime Systems (khởi nguồn từ MIT, chuyên xi măng carbon thấp) đã bị thu hồi khoản trợ cấp 87 triệu USD (khoảng 131 tỷ yên) từ Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) dưới chính quyền Trump vào cuối năm 2025. Đến tháng 3 năm 2026, công ty buộc phải cắt giảm 2/3 nhân sự và tạm dừng xây dựng nhà máy tại Holyoke (Massachusetts). Solugen đã nhận được cam kết có điều kiện về bảo lãnh khoản vay 213,6 triệu USD (khoảng 320 tỷ yên) từ DOE vào tháng 10 năm 2024 và dự kiến bắt đầu sản xuất vào mùa thu năm 2025 tại Bioforge Marshall (Tây Nam Minnesota). Công ty sử dụng dextrose của ADM để sản xuất axit hữu cơ carbon thấp, giúp tránh phát thải 18.000 tấn CO2 mỗi năm. Aether sản xuất kim cương CVD lab-grown từ CO2 thu hồi trực tiếp từ khí quyển (đối tác là Climeworks của Thụy Sĩ), với mô hình kinh doanh độc đáo đảm bảo loại bỏ 20 tấn CO2 trên mỗi carat, và đã huy động được tổng cộng 18 triệu USD (khoảng 27 tỷ yên).
Trên mặt trận AI × phòng thí nghiệm tự vận hành, Orbital Materials (người sáng lập là Jonathan Godwin, cựu nhân viên DeepMind) đã huy động được 16 triệu USD (khoảng 24 tỷ yên) Series A từ Radical Ventures và Toyota Ventures. Công ty sử dụng mô hình nền tảng đa năng gọi là "Linus" để khám phá toàn diện vật liệu pin, chất hấp thụ CO2, vật liệu bán dẫn và phân tử hữu cơ. Họ đang vận hành "thí nghiệm vòng lặp khép kín" tại phòng thí nghiệm nội bộ ở New Jersey, hoàn thành chu kỳ benchmark (tổng hợp → đo tính chất vật lý → huấn luyện mô hình) trong vòng dưới 24 giờ. MatterX tích hợp robot thực nghiệm tất định luận với machine learning để thương mại hóa nền tảng thí nghiệm tự trị cho thiết kế polymer. Citrine Informatics, với tư cách là SaaS thương mại về Generative AI for Materials, phục vụ các khách hàng như Shell, BASF, Toyota, Panasonic và đang trình bày các trường hợp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm mới từ 5 đến 10 lần. Các mô hình nền tảng của Microsoft Research, DeepMind GNoME, Meta và Google DeepMind (MatterGen, GNoME, Open Catalyst) đang được mã nguồn mở hóa ngày càng nhiều, chuyển dịch công cuộc khám phá vật chất toàn cầu từ "chi phí vật lý của khám phá" sang cuộc chiến về "ngân sách mô phỏng và robotics".
Điều quan trọng cần lưu ý là bốn lĩnh vực — HTS (siêu dẫn nhiệt độ cao) dành cho nam châm trong tổng hợp hạt nhân, điện tử cryo dành cho máy tính lượng tử, bioreactor dành cho sinh học tổng hợp, và hơn nữa — đang nhanh chóng hình thành "mối quan hệ bổ sung" tại tầng vật liệu và linh kiện. Việc tăng cường năng lực sản xuất nam châm HTS lớn của CFS, kết nối tương hỗ lượng tử-GPU của Nvidia, sự gia tăng bộ dữ liệu phân tử thông qua nền tảng Datapoints của Ginkgo — tất cả đều tạo ra cấu trúc kéo giảm chi phí công nghệ của các lĩnh vực khác.
Góc nhìn từ các nhà đầu tư mạo hiểm Silicon Valley — Giao điểm giữa "Physical AI" và an ninh quốc gia
Động thái của phía VC tính đến tháng 5 năm 2026 đã phân cực rõ rệt thành hai hướng. Một cực là tập trung đầu tư vào các vòng gọi vốn AI tạo sinh siêu lớn, cực còn lại là đặt cược lớn vào deeptech trong "những lĩnh vực AI đơn thuần không thể chiến thắng". Đại diện tiêu biểu của hướng sau là Lux Capital, với Fund IX trị giá 150 triệu USD (khoảng 225 tỷ yên) được đóng vào ngày 7 tháng 1 năm 2026, đưa tổng AUM toàn công ty lên 7 tỷ USD (khoảng 1,05 nghìn tỷ yên). Nhà sáng lập Josh Wolfe đã công bố việc thành lập bộ phận R&D nội bộ mà ông gọi là "Lux Labs" từ cuối năm 2025, nhắm vào các miền giao thoa AI × vật lý × quốc phòng với các điểm khởi động là Eikon Therapeutics, Variant Bio, EvolutionaryScale, Hadrian, Anduril, Physical Intelligence và Impulse Space.
Eclipse Ventures đã đóng quỹ trị giá 1,3 tỷ USD (khoảng 1,95 nghìn tỷ yên) vào ngày 7 tháng 4 năm 2026, với chủ đề được tuyên bố rõ ràng là "Physical AI". Với cấu trúc dự trữ gồm 720 triệu USD giai đoạn đầu và 591 triệu USD giai đoạn tăng trưởng, công ty tái trang bị tập trung vào các lĩnh vực sản xuất và di chuyển như Wayve, Bedrock Robotics, Mind Robotics, Redwood Materials và Arc Boats. Trong cuộc phỏng vấn với TechCrunch, General Partner sáng lập Lior Susan phát biểu: "Phần cứng có giới hạn, và chính vì vậy mà nó có rào cản gia nhập."
DCVC đã đóng Fund V ở mức 725 triệu USD (khoảng 1,088 nghìn tỷ yên) và DCVC Bio III ở mức 400 triệu USD (khoảng 600 tỷ yên) trong năm 2025, đưa AUM lên quy mô 4 tỷ USD (khoảng 6.000 tỷ yên). Founders Fund đã đóng quỹ tăng trưởng mới trị giá 6 tỷ USD (khoảng 9.000 tỷ yên) trong năm 2025, áp dụng chiến lược tập trung cực đoan là "dùng gần như toàn bộ số dư quỹ cho 7 công ty" bằng cách ký séc 1 tỷ USD (khoảng 1.500 tỷ yên) riêng cho Anduril và 1,25 tỷ USD (khoảng 1,875 nghìn tỷ yên) cho Anthropic. Khosla Ventures cũng huy động tổng cộng 3,5 tỷ USD (khoảng 5.250 tỷ yên). Đầu năm 2026, a16z vừa thành lập quỹ vận hành cho bộ phận American Dynamism cùng với 1789 Capital và các bên khác, vừa bổ sung Erin Price-Wright làm đối tác chuyên trách lĩnh vực năng lượng, tăng cường chiến lược kết nối deeptech với "chương trình nghị sự quốc gia".
Vinod Khosla (Khosla Ventures) vẫn duy trì niềm tin vào năng lượng hạt nhân tổng hợp từ Series A của CFS (2019) đến các khoản đầu tư tiếp theo gần đây, và câu nói của ông — "Những doanh nhân không dám thách thức điều được coi là bất khả thi không phải là đối tượng của quỹ tôi" — tiếp tục được trích dẫn nhiều lần trên các phương tiện truyền thông từ cuối năm 2025. Trong khi đó, Breakthrough Energy Ventures của Bill Gates (AUM 4 tỷ USD) được Bloomberg và GeekWire đưa tin vào tháng 2 năm 2026 rằng đã dừng đầu tư mới vào Catalyst Fund (quỹ theo mô hình dự án thương mại hỗ trợ triển khai thực chứng) và thu hẹp quy mô — thực tế cho thấy họ buộc phải đi cùng nhịp với sự thụt lùi của chính sách khí hậu dưới chính quyền Trump. Dù vậy, các danh mục cốt lõi như CFS, Type One Energy và KoBold Metals vẫn tiếp tục. General Catalyst đã dẫn đầu vòng Series A trị giá 900 triệu USD cho Pacific Fusion và tiếp tục đầu tư vào Helion.
Nén "luận điểm năm 2026" chung của các VC lại, có thể quy về ba điểm: Thứ nhất, "Sovereign AI và Sovereign Energy đã được tích hợp vào cùng một nhóm luận điểm"; thứ hai, "Hardware-Software Convergence mang đến các chỉ số tài chính có thể kiểm chứng (tỷ suất lợi nhuận gộp phần cứng, đường cong quy mô sản xuất), do đó trở thành công cụ phòng hộ trước sự bành trướng định giá của các vòng AI thuần túy"; thứ ba, "Tuổi thọ quỹ 12–15 năm và cơ chế gọi vốn theo giai đoạn (milestone-based) trở thành tiêu chuẩn mới", với tiền đề là một hệ sinh thái trong đó chính phủ, cơ quan quản lý, tập đoàn lớn và trường đại học cùng tham gia với tư cách đồng đầu tư thường trực.
Nhận định từ truyền thông và các nhà phân tích — Khoảng cách nhiệt độ giữa "điểm sôi vẫn còn xa" và "cửa sổ IPO còn vài tháng"
Tông điệu đưa tin khác nhau rõ ràng tùy theo từng hãng truyền thông. Bloomberg và Financial Times coi ba trụ cột gồm nhiệt hạch, lượng tử và sinh học tổng hợp là "ứng cử viên hàng đầu thời hậu AI tạo sinh", trong khi nhà báo Breakingviews Anita Ramaswamy nhận định về IPO của Quantinuum rằng đây là "sự kiện lượng tử lớn nhất trên thị trường đại chúng sẽ diễn ra trong vài tháng tới". Ngược lại, Reuters giữ lập trường trung lập hơn khi đưa tin "đêm trước khi định giá IPO, thị trường vẫn cảnh giác cao độ trước bong bóng lượng tử".
TechCrunch đã liệt kê các công ty khởi nghiệp nhiệt hạch trong bài "Every fusion startup that has raised over $100M" ngày 10 tháng 4 năm 2026, tổng hợp hơn 10 công ty gồm CFS, Helion, Pacific Fusion, TAE, Marvel Fusion, Xcimer, Type One, Tokamak Energy, Realta Fusion, Zap Energy và nhiều đơn vị khác. Trong số đặc biệt tháng 3, tờ báo này nhận định: "Xác minh vật lý của nhiệt hạch sẽ tập trung vào giai đoạn 2026–2027, và nếu vượt qua được mốc này, chi phí vốn sẽ giảm mạnh." Wall Street Journal trong số đặc biệt tháng 5 năm 2026 mang tên "The Year of Real Quantum Revenue" đã định vị con số 130 triệu đô la/năm của IonQ là "điểm hòa vốn kiểu mainframe của điện toán lượng tử", nhưng cũng thẳng thắn chỉ ra rằng "thách thức về chi phí phần cứng và tiêu thụ năng lượng vẫn chưa được giải quyết".
Bản cập nhật 2026 của McKinsey trong báo cáo "The Rise of Quantum Computing" đặt dự báo thị trường toàn bộ ngăn xếp công nghệ lượng tử vào năm 2035 lên đến 97 tỷ đô la (khoảng 14,55 nghìn tỷ yên), và đánh giá rằng mô phỏng phân tử lượng tử trong lĩnh vực dược phẩm "sẽ được ứng dụng thực tiễn trong 5–10 năm, tuy nhiên trước mắt chỉ giải quyết các điểm nghẽn riêng lẻ trong quy trình phát triển thuốc". Ấn bản sửa đổi 2026 của BCG mang tên "From Tech to Deep Tech" được MIT Technology Review trích dẫn lại, trong đó nêu rằng deep tech châu Âu có tiềm năng tạo ra giá trị kinh tế 1 nghìn tỷ đô la (khoảng 150 nghìn tỷ yên) và 1 triệu việc làm vào năm 2030 — được dùng làm cơ sở cho việc EIC châu Âu rót 1,4 tỷ euro (khoảng 230 tỷ yên) vào chương trình năm 2026.
Nikkei Shimbun trong số đặc biệt tháng 9 năm 2025 đã tự tính toán định giá doanh nghiệp của Kyoto Fusioneering ở mức 72,1 tỷ yên. Nikkei Asia vào tháng 4 năm 2026 đặt tên cho sự kiện IPO đồng thời của Quantinuum và Kyoto Fusioneering trên thị trường đại chúng là "Pacific Rim Deep Tech Window", đồng thời chỉ ra sự liên động trong dòng chảy vốn vào lĩnh vực nhiệt hạch và lượng tử giữa Mỹ và Nhật Bản. Báo cáo "10 Breakthrough Technologies 2026" của MIT Technology Review đã không đưa nhiệt hạch và điện toán lượng tử vào danh sách trực tiếp, với nhận định "khả năng cao cả hai sẽ không đạt đột phá thương mại trong năm 2026", thay vào đó chọn 3 hạng mục từ lĩnh vực sinh học gồm "trẻ sơ sinh được chỉnh sửa base", "phục hồi gen" và "điểm số phôi". Trong phần giải thích của tổng biên tập MIT Technology Review, có sự đồng thuận trong giới phân tích rằng "SPARC của nhiệt hạch sẽ thực hiện vào năm tới, IPO của Quantinuum vào năm nay, và ca lâm sàng đầu tiên của Isomorphic Labs vào tháng 12 năm 2026 – quý 1 năm 2027".
Tuy nhiên, không phải tất cả các bài đưa tin đều lạc quan. Chuyên mục Lex của Financial Times và các columnist của Bloomberg Opinion đã nhiều lần cảnh báo rằng "hợp đồng PPA thương mại của nhiệt hạch sẽ không tạo ra dòng tiền thực chất cho đến cuối những năm 2030" và "định giá IPO lượng tử có vốn hóa thị trường trên mỗi đô la doanh thu GAAP ở mức bất thường cao". Như trường hợp của Sublime Systems cho thấy, việc hủy trợ cấp chính phủ, kiểm soát xuất khẩu Mỹ–Trung, và cuộc cạnh tranh thu hút nhân tài — tất cả đều là những rủi ro sâu xa có thể thay đổi vận mệnh của từng doanh nghiệp chỉ trong một đêm.
Các mốc quan trọng và lĩnh vực chưa được khám phá trong 12–18 tháng tới
Nửa cuối năm 2026 đến quý 1 năm 2027 là một khoảng thời gian đặc biệt khi nhiều lĩnh vực deeptech đồng thời đạt đến "điểm kiểm chứng vật lý và tài chính". Trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân tổng hợp (fusion), SPARC của CFS dự kiến bắt đầu vận hành trong năm 2026, hướng tới chứng minh năng lượng thuần dương (net energy) vào Q1/2027. Helion thông báo sẽ hoàn thành chứng minh phát điện bằng Polaris trong năm 2026, hướng tới cung cấp 50MW cho Microsoft từ năm 2028. Pacific Fusion dự kiến chứng minh mô-đun pulsar ở quy mô sản xuất cùng General Atomics trong năm 2026; Type One Energy lên kế hoạch khởi công Infinity One và hoàn tất Series B trị giá $250M trong năm 2026. Marvel Fusion hướng tới hoàn thành cơ sở demo tại Đại học Bang Colorado vào năm 2027. FAST của Nhật Bản có kế hoạch hoàn tất huy động vốn cho thiết kế kỹ thuật trong năm 2026.
Trong lĩnh vực lượng tử, IPO của Quantinuum dự kiến định giá vào tháng 6/2026; việc khởi công địa điểm Brisbane của PsiQuantum cũng vào tháng 6/2026 nhưng vận hành bị lùi sang 2029; Microsoft chứng minh 10~20 logical qubit topo học trong năm 2026; cập nhật lộ trình IBM Quantum System Two; bước tiến 3.000 qubit của Atom Computing — tất cả đều tập trung vào giai đoạn 2026~2027. Với API thời gian thực NVQLink của Nvidia, tần suất công bố benchmark hybrid (các triển khai của Schrödinger, Vertex, JPMorgan) theo quý sẽ tăng lên, từ đó kỳ vọng các chỉ số có thể kiểm chứng sẽ hội tụ thay vì để thuật ngữ "quantum supremacy" bị lạm dụng.
Trong lĩnh vực sinh học tổng hợp, thử nghiệm lâm sàng Giai đoạn I của thuốc do AI thiết kế từ Isomorphic Labs dự kiến bắt đầu vào Q4/2026~Q1/2027, hiện thực hóa sự kiện đầu tiên trên thế giới đưa dược phẩm do AI tạo ra vào cơ thể người. Các cột mốc của Recursion-Sanofi, Recursion-Bayer; phân tích trung gian đầu tiên Giai đoạn 3 của Generate Biomedicines GB-0895; và đề cử ứng viên lâm sàng đầu tiên của Inceptive đều có thể xảy ra liên tiếp. OpenCRISPR của Profluent và việc mở rộng quan hệ đối tác mới của Cradle Bio cũng là những động thái đáng chú ý.
Trong lĩnh vực hóa học và vật liệu, nhà máy Brazil của Boston Metal đi vào vận hành toàn phần, Bioforge Marshall của Solugen ra mắt, cập nhật mô hình mở Linus của Orbital Materials, và việc triển khai thương mại sản phẩm Generative Materials của MatterX/Citrine tiếp nối nhau. Trong khi đó, nhiều tờ báo ngành chỉ ra khả năng các cuộc đàm phán tái cấp vốn và mua lại Sublime Systems sẽ diễn ra trước cuối năm 2026.
Về phía VC, từ nửa cuối 2026, dự kiến sẽ có làn sóng thứ hai của các quỹ chuyên deeptech (DCVC VI, Eclipse VII, Lux X, a16z American Dynamism II) đóng cửa huy động vốn, cùng với việc Khosla hoàn tất quỹ mới. Các cam kết bổ sung từ Quỹ Sovereign AI (Anh, UAE, Singapore, Saudi Arabia, Hàn Quốc), và việc các nhà đầu tư LP Nhật Bản thông qua Japanese Fusion Energy Council (J-Fusion) đẩy mạnh đầu tư vào deeptech nước ngoài (sự tham gia của liên minh Nhật Bản vào CFS là chất xúc tác) cũng được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển. Trong bối cảnh định giá AI tạo sinh đang ở mức cao lịch sử, dòng vốn gia tăng chảy vào các công ty làm chủ vật lý là hệ quả tất yếu từ chiến lược đa dạng hóa của các VC Thung lũng Silicon.