Tại sao "mùi hương" là biên giới cuối cùng

Trong năm giác quan của con người, thị giác, thính giác và xúc giác đã được số hóa với độ chính xác cao. Camera ghi lại thế giới ở độ phân giải 4K/8K, microphone chuyển đổi chính xác dao động không khí thành tín hiệu điện. Phản hồi xúc giác đang ngày càng phổ biến, từ động cơ haptics trên smartphone đến găng tay VR. Vị giác cũng đang được nghiên cứu nhanh chóng thông qua lưỡi điện tử (e-tongue).

Tuy nhiên, khứu giác vẫn bị bỏ lại phía sau. Lý do rất rõ ràng. Ánh sáng có thể được mô tả bằng hai tham số: bước sóng (màu sắc) và cường độ. Âm thanh là tần số (cao độ) và biên độ. Trong khi đó, mùi là tín hiệu hóa học phức tạp gồm hàng trăm nghìn loại phân tử dễ bay hơi kết hợp với nhau — chỉ một sự khác biệt nhỏ trong cấu trúc (chẳng hạn như đồng phân đối quang) cũng tạo ra mùi hoàn toàn khác nhau. "Mùi chuối" được cấu thành từ hơn 300 loại phân tử, và chỉ cần tỷ lệ pha trộn thay đổi một chút là có thể trở thành "chuối chín" hay "chuối thối". Con người có khoảng 400 loại thụ thể khứu giác, mỗi loại phản ứng với nhiều phân tử khác nhau, và não bộ nhận biết mùi thông qua mô hình kết hợp của chúng. Sự phức tạp của "mã hóa tổ hợp (combinatorial coding)" này chính là rào cản ngăn cản việc số hóa khứu giác.

Tuy nhiên, bước sang thập niên 2020, mạng nơ-ron đồ thị (GNN) và mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đã bắt đầu phá vỡ rào cản này. Bằng cách huấn luyện AI trên đồ thị cấu trúc 3D của các phân tử, người ta đã có thể dự đoán "phân tử này có mùi gì" với độ chính xác vượt trội so với các chuyên gia pha chế hương liệu con người. Đồng thời, sự phát triển của sinh học tổng hợp đã đưa cảm biến sinh học — tái tạo chính các thụ thể khứu giác của con người trên chip — vào giai đoạn ứng dụng thực tế. Tại giao điểm của AI và sinh học, một cơ hội thị trường khổng lồ đang hình thành.

Tổng quan thị trường khứu giác kỹ thuật số

Các dự báo từ các công ty nghiên cứu đều mang tính lạc quan cao. Grand View Research dự báo thị trường công nghệ khứu giác kỹ thuật số sẽ đạt 2,06 tỷ USD vào năm 2030, với CAGR 9,9%. Emergen Research đưa ra con số lớn hơn: 4,98 tỷ USD vào năm 2034, với CAGR 16,1%. OMR Global ước tính quy mô thị trường năm 2024 là 1,6 tỷ USD, và sẽ đạt 3,7 tỷ USD vào năm 2030.

Theo phân khúc, chẩn đoán chăm sóc sức khỏe chiếm tỷ trọng lớn nhất với 34,4% thị trường vào năm 2024. Độ chính xác lâm sàng 86% đã được ghi nhận trong việc phát hiện sớm ung thư phổi, bệnh Parkinson và xơ gan thông qua phân tích hơi thở. Trong khi đó, phân khúc được kỳ vọng có tốc độ tăng trưởng cao nhất là giải trí/VR/AR, với CAGR 9,1% đến năm 2030. Gartner dự báo rằng "đến năm 2027, 60% trải nghiệm AR/VR sẽ tích hợp yếu tố xúc giác hoặc khứu giác."

Trên thị trường VC toàn cầu năm 2025, các công ty AI đã huy động được 258,7 tỷ USD, chiếm 61% tổng vốn đầu tư (theo công bố của OECD). AI khứu giác là một phân khúc nhỏ nhưng đang tăng trưởng nhanh chóng, và sự tham gia của các VC hàng đầu đang trở nên mạnh mẽ hơn, điển hình là vòng gọi vốn Series B trị giá 70 triệu USD của Osmo (tháng 2 năm 2026).

Osmo――AI vẽ "bản đồ mùi hương"

Sự thành lập và các đột phá công nghệ

Osmo được thành lập năm 2022 bởi Alex Wiltschko — người đã nhận bằng tiến sĩ về khoa học thần kinh khứu giác tại Đại học Harvard (2016), sau đó dẫn dắt nhóm khứu giác kỹ thuật số tại Google Research và Google Brain trong 5 năm. Vào tháng 8 năm 2023, nhóm của ông đã công bố "Principal Odor Map (POM)" trên tạp chí *Science* (Vol 381, trang 999–1006) — bản đồ khứu giác tổng quát đầu tiên dự đoán nhận thức mùi từ cấu trúc phân tử, đồng thời chứng minh khả năng phân loại mùi với độ chính xác vượt qua các chuyên gia đánh giá là con người.

"Nhìn lại lịch sử thị giác, từ khi phát minh ra nhiếp ảnh đến phim, truyền hình rồi camera smartphone, nhân loại đã mất 100 năm để số hóa thị giác. Giống như nhiếp ảnh đã ghi lại ánh sáng, 'osmograph' mà chúng tôi hình dung sẽ ghi lại mùi và vị của thế giới."

―― Alex Wiltschko, CEO của Osmo

Công nghệ cốt lõi của Osmo, Olfactory Intelligence (OI), sử dụng mạng nơ-ron đồ thị (GNN) để nhận đầu vào là đồ thị cấu trúc 3D của phân tử và xuất ra các đặc tính nhận thức mùi. Bằng cách biểu diễn mùi dưới dạng tọa độ trên POM, công nghệ này cho phép chuyển đổi qua lại giữa mô tả ngôn ngữ tự nhiên như "giữa hoa cỏ và xạ hương, thoáng chút gỗ" và cấu trúc phân tử.

Dịch chuyển tức thời mùi hương

Năm 2024, Osmo công bố đạt được "Scent Teleportation (Dịch chuyển tức thời mùi hương)" — tức là tự động hóa hoàn toàn quy trình: phân tích mùi tại một địa điểm bằng GCMS (sắc ký khí khối phổ), tải lên đám mây, ánh xạ sang tọa độ trên POM, rồi tái tạo mùi đó tại một địa điểm khác — tất cả mà không cần sự can thiệp của con người. Điều này đồng nghĩa với việc một "điện thoại hình ảnh phiên bản khứu giác" về mặt kỹ thuật đã trở thành hiện thực.

Huy động vốn và nhà đầu tư

Osmo đã huy động được hơn 130 triệu USD (khoảng 19,5 tỷ yên) cho đến nay.

Vòng Series A vào tháng 1 năm 2023 (60 triệu USD ≈ 9 tỷ yên) do Lux Capital và Google Ventures (GV) đồng dẫn dắt, với sự tham gia của Arena Holdings, Moore Strategic Ventures, Amazon Alexa Fund, Exor Ventures và Quỹ Bill & Melinda Gates (góp vốn cổ phần 5 triệu USD).

Vòng Series B vào tháng 2 năm 2026 (70 triệu USD ≈ 10,5 tỷ yên) do Two Sigma Ventures dẫn dắt, với sự tham gia của Valor, Atreides, Amplo, Alumni Ventures, Collab Fund, Lumina Partners và Patrick Collison — đồng sáng lập Stripe — với tư cách cá nhân. Tất cả nhà đầu tư hiện hữu đều tiếp tục đầu tư theo.

Colin Beirne, đối tác tại Two Sigma Ventures, phát biểu:

"Osmo đang khai phá một chiều cảm giác hoàn toàn mới cho AI. Nước hoa chỉ là khởi đầu. Chúng tôi đang đầu tư vào tầng hạ tầng khứu giác kỹ thuật số — với các ứng dụng trải dài từ chẩn đoán y tế đến giám sát môi trường."

Thương hiệu Generation và nghiên cứu đuổi muỗi với Quỹ Gates

Vào tháng 3 năm 2025, Osmo ra mắt "Generation" — một nhà hương liệu được dẫn dắt bởi AI, đầu tiên trên thế giới. Ba thành phần hương liệu được thiết kế bởi AI đầu tiên trên thế giới cũng được công bố: Glossine (hoa nhài tông hoa cỏ), Fractaline (kép tính cách, lưu hương lâu) và Quasarine (hoa nhài tươi mát). Trước đây, việc phát triển hương liệu tùy chỉnh đòi hỏi ngân sách hàng triệu đô la và nhiều năm thực hiện — AI đang dân chủ hóa điều đó một cách đáng kể.

Ngoài ra, Osmo nhận được tổng cộng 8,5 triệu USD (khoảng 1,28 tỷ yên) tài trợ từ Quỹ Bill & Melinda Gates để thúc đẩy nghiên cứu đuổi muỗi bằng AI. Tám phân tử mới được Osmo phát hiện đã được chứng minh có hiệu quả xua đuổi mạnh hơn DEET và picaridin truyền thống, mở ra triển vọng ứng dụng trong công tác phòng chống sốt rét.

Koniku――Sự hợp nhất giữa tế bào thần kinh sinh học và silicon

Cú sốc từ Chip Wetware

Koniku (có nghĩa là "bất tử" trong tiếng Yoruba) được thành lập năm 2015 tại San Rafael, California, bởi Osh Agabi — một nhà thần kinh học người gốc Nigeria. Sau khi tốt nghiệp cử nhân Vật lý tại Đại học Lagos, Agabi theo đuổi con đường thần kinh sinh học tổng hợp.

Cách tiếp cận của Koniku khác biệt hoàn toàn so với bất kỳ startup nào khác. Họ tách tế bào não chuột, biến đổi gen để biểu hiện protein thụ thể khứu giác, rồi tích hợp chúng lên chip silicon để tạo ra "chip wetware". Theo đúng nghĩa đen, các "tế bào thần kinh sống" trên chip sẽ "ngửi" các phân tử trong không khí.

Thông số kỹ thuật của Koniku Kore

Sản phẩm chủ lực "Koniku Kore" là thiết bị di động cỡ iPad, nặng dưới 600 gram, có khả năng phát hiện và nhận diện đồng thời hơn 4.096 loại hợp chất. Các đối tượng phát hiện bao gồm chất nổ, fentanyl, methamphetamine, mầm bệnh, và thậm chí cả tế bào ung thư. Khác với chó nghiệp vụ, thiết bị có thể hoạt động 24/7 mà không bị ảnh hưởng bởi sự mệt mỏi hay tâm trạng của con người.

Hợp tác với Airbus

Koniku đã hợp tác với Airbus từ năm 2017, và vào tháng 7 năm 2022, họ ký kết hợp đồng nghiên cứu chung kéo dài 24 tháng với MTM Robotics — công ty con của Airbus. Các thử nghiệm thực địa đã được tiến hành tại sân bay Changi (Singapore) và sân bay quốc tế San Francisco. Đây là nỗ lực nhằm thay thế chó nghiệp vụ trong lĩnh vực an ninh hàng không. Koniku cũng hợp tác với Thermo Fisher Scientific trong việc phát hiện ma túy (fentanyl, methamphetamine).

Tổng vốn huy động được công bố ở mức khiêm tốn, khoảng 1,65 triệu USD (tương đương khoảng 250 triệu yên), với sự tham gia của các nhà đầu tư như Presight Capital, IDO Investments, SoftBank, IndieBio và Plug and Play Tech Center. Phần lớn doanh thu hoạt động được cho là đến từ các hợp đồng doanh nghiệp với Airbus và các đối tác khác.

Aromyx――Đặt thụ thể khứu giác của con người lên chip

Aromyx được thành lập vào năm 2013 bởi Chris Hanson tại Mountain View, California. Nhóm phát triển chủ yếu là các cựu sinh viên Đại học Stanford đã tạo ra một cảm biến sinh học được tích hợp trên chip dùng một lần, trong đó DNA của 402 loại thụ thể khứu giác của con người được nhân bản. Khi tiếp xúc với các mẫu mùi hoặc vị, các thụ thể sẽ được kích hoạt, và các mẫu kích hoạt đó được số hóa rồi gửi lên đám mây để phân tích.

Tổng số vốn huy động được là khoảng 20,9 triệu USD (khoảng 3,14 tỷ yên). Vòng Seed năm 2019 (3 triệu USD = khoảng 450 triệu yên) do Ulu Ventures dẫn đầu, còn vòng Series A năm 2021 (10 triệu USD = khoảng 1,5 tỷ yên) được đồng dẫn đầu bởi Rabo Food & Ag Innovation Fund và SOZO Ventures.

Vào tháng 9 năm 2023, Aromyx đã được mua lại bởi Olfactive Biosolutions — một công ty mới do chính Chris Hanson đồng sáng lập. Công nghệ thụ thể cùng cơ sở dữ liệu ligand-thụ thể lớn nhất thế giới trở thành nền tảng cho "Olfactory Language Model (OLM)" của Olfactive Biosolutions — một mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện trên dữ liệu thụ thể khứu giác và vị giác. Đây chính là phiên bản LLM dành cho khứu giác.

Moodify――Viết lại nhận thức mùi hương của não bộ bằng AI

Công nghệ độc quyền với Viện Weizmann

Moodify, có trụ sở tại Tel Aviv, Israel, được thành lập vào năm 2017 bởi Yigal Sharon (CEO) và Tiến sĩ Yaniv Mama. Công ty có quan hệ sở hữu trí tuệ độc quyền với phòng thí nghiệm khứu giác của Viện Khoa học Weizmann, và đang phát triển nền tảng thiết kế hương thơm ở cấp độ phân tử dựa trên AI.

Tổng số vốn huy động được là khoảng 10,3 triệu USD. Vòng hạt giống (1,6 triệu USD) do Next Gear Ventures dẫn đầu với sự tham gia của Toyota AI Ventures. Vòng Series A (8 triệu USD) có sự tham gia của Procter & Gamble (P&G), Toyota Ventures, OurCrowd và Taisho Pharmaceutical.

Điều khiển nhận thức mùi hương

Sản phẩm đột phá nhất của Moodify là "Moodify White". Thay vì che lấp mùi hương bằng hóa học, sản phẩm này sử dụng thuật toán AI để tạm thời thay đổi nhận thức mùi của não bộ, xóa bỏ chính sự nhận diện mùi khó chịu. Đây là phương pháp dựa trên khoa học thần kinh, tận dụng sự tương tác giữa dây thần kinh sinh ba (trigeminal nerve) và khứu giác.

Sản phẩm thứ hai, "Moodify Red", là công thức tăng cường sự tỉnh táo, giúp tài xế đang buồn ngủ tỉnh lại trong vài giây. Cơ chế hoạt động là kích thích dây thần kinh sinh ba để thúc đẩy tiết adrenaline.

P&G đã thông báo vào tháng 9 năm 2023 rằng họ đã áp dụng Moodify White vào nhóm phát triển hương liệu của mình. Trong lĩnh vực ô tô, công ty đã hợp tác với Valeo và Renault-Nissan Innovation Lab để phát triển các giải pháp kiểm soát mùi trong xe.

OVR Technology――Thêm "Giác Quan Thứ Ba" vào VR/AR

Điều trị PTSD bằng mùi hương

OVR Technology tại Burlington, Vermont được thành lập năm 2017 bởi Aaron Wisniewski, người được mệnh danh là "Indiana Jones của mùi hương". Wisniewski có lý lịch đặc biệt: đầu bếp chuyên nghiệp, chuyên gia pha chế cocktail, chuyên gia rượu vang, và nghệ sĩ cảm giác.

Nền tảng "Architecture of Scent" của OVR bao gồm thiết bị "ION Scent Device" gắn vào kính VR/AR, plugin phần mềm dành cho nhà phát triển nội dung, và hệ thống hộp mực "ION Scentware" được phát triển độc quyền. Công ty cũng triển khai sản phẩm gaming dành cho người tiêu dùng mang tên "Omara Scent Display".

Ứng dụng đáng chú ý nhất là điều trị PTSD (Rối loạn Căng thẳng Sau Chấn thương Tâm lý). Trong một chương trình tại Đại học Central Florida, phương pháp điều trị kết hợp VR và mùi hương đã giúp 2/3 bệnh nhân PTSD báo cáo các triệu chứng biến mất hoàn toàn. Đối với các cựu chiến binh từng tham chiến, mùi hương chiến trường (thuốc súng, đất sa mạc, nhiên liệu diesel) được tái tạo trong không gian VR, giúp tăng đáng kể hiệu quả của liệu pháp phơi nhiễm.

Startup khứu giác Nhật Bản

Aroma Bit Inc.

Aroma Bit được thành lập vào tháng 2 năm 2014 bởi Shunichiro Kuroki tại Ginza, Tokyo. Điểm nổi bật nhất là cảm biến hình ảnh mùi loại CMOS silicon cực nhỏ với kích thước chỉ 6×3mm. Bộ kit phát triển "5C-SSM-H1" được cấu thành từ 5 loại màng nhạy mùi × 16 phần tử = tổng cộng 80 phần tử cảm nhận. Điểm khác biệt quyết định so với cảm biến khí thông thường là thay vì phát hiện một loại khí cụ thể, thiết bị này mô phỏng khứu giác sinh học để trực quan hóa các mẫu mùi.

Hoạt động gọi vốn rất mạnh mẽ: tháng 3/2019 nhận 250 triệu yên từ Sony Innovation Fund và các bên khác; tháng 10/2019 có thêm JT (Japan Tobacco International) và East Ventures tham gia, nâng tổng cộng lên 350 triệu yên; tháng 2/2021 nhận 300 triệu yên từ Epson Cross Investment, Kyocera và TechAccel Ventures; năm 2022 tiếp tục nhận đầu tư từ Toyota Boshoku và Meiji Holdings. Tổng số vốn ước tính đạt hơn 1 tỷ yên.

Danh sách cổ đông bao gồm Sony, Kyocera, Toyota Boshoku, Meiji HD và JT — những tập đoàn hàng đầu Nhật Bản — là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng ứng dụng xuyên ngành của công nghệ này.

Aromajoin Corporation

Aromajoin có trụ sở tại Kyoto, được thành lập năm 2012 bởi Tiến sĩ Dong Wook Kim. Sau hơn 10 năm nghiên cứu và phát triển công nghệ kiểm soát hương, "công nghệ hộp mực aroma dạng rắn" ra đời đã loại bỏ hoàn toàn phương pháp lỏng và khí truyền thống, cho phép chuyển đổi giữa 100 loại hương trong chưa đến 0,1 giây từ trạng thái rắn.

Sản phẩm chủ lực "Aroma Shooter" có giá 998 USD (khoảng 150.000 yên), đi kèm 6 hộp mực, và hộp mực thay thế giá 54 USD (khoảng 8.100 yên). Công ty đã huy động được khoảng 1,34 triệu USD (khoảng 200 triệu yên) từ các nhà đầu tư Nhật Bản và Hàn Quốc như Samsung Venture Investment và Mitsui Sumitomo Insurance.

Tại CES 2024, công ty ra mắt thiết bị khứu giác dành cho XR và hiện có hơn 100 khách hàng doanh nghiệp trong các lĩnh vực bán lẻ, mỹ phẩm, giải trí, VR và khoa học thần kinh.

Công nghệ khứu giác của Sony

Sony đã phát triển thiết bị đo khứu giác NOS-DX1000 thông qua bộ phận Olfactive Technologies riêng của mình. Thiết bị tích hợp 40 hộp mực hương và sử dụng công nghệ độc quyền Tensor Valve Technology (công nghệ van tensor độ kín cao) để ngăn chặn rò rỉ mùi. Vào tháng 12/2025, Sony tổ chức triển lãm trải nghiệm công nghệ khứu giác tại Tokyo Skytree, đồng thời sự hợp tác với tựa game *Infinity Nikki* cũng thu hút nhiều chú ý. Trong lĩnh vực y tế, ứng dụng công nghệ này vào việc phát hiện sớm bệnh Alzheimer và Parkinson đang được nghiên cứu tích cực.

Vị trí hiện tại của phần cứng cảm biến khứu giác

Phần cứng cảm biến — "đôi mắt" của khứu giác kỹ thuật số — tồn tại dưới nhiều dạng sản phẩm đa dạng tùy theo nguyên lý và ứng dụng.

Chip mũi điện tử (e-Nose)

"Smell iX16" do SmartNanotubes (Đức) phát triển là chip cảm biến 16 kênh dựa trên ống nano carbon, đạt độ nhạy ở mức ppb (một phần tỷ) và tiêu thụ điện năng siêu thấp chỉ 1μW (micrôwatt). Dựa trên nền tảng này, hãng còn cung cấp thiết bị cầm tay "Smell Inspector" và mô-đun plugin 64 kênh tương thích Raspberry Pi/Arduino mang tên "Smell Board iX16x4". Cottonwood Technology Fund đã dẫn đầu vòng gọi vốn, huy động được 2,4 triệu euro (khoảng 380 triệu yên).

Cảm biến dạng MEMS

"Fermion MEMS Odor Sensor" của DFRobot có kích thước cực nhỏ 13×13×2,5mm, tiêu thụ dưới 20mA, tương thích Arduino và có giá từ 30 đến 50 đô la Mỹ (khoảng 4.500 đến 7.500 yên) — một mức giá phù hợp với cả người đam mê lẫn các nhà nghiên cứu.

Ứng dụng công nghiệp và y tế

Dòng sản phẩm OMX của Kanomax (Nhật Bản) là máy đo mùi cầm tay với nhiều phiên bản: OMX-SRM cho công nghiệp, OMX-ADM cho chăm sóc sức khỏe và OMX-TDM cho đo TVOC.

Cảm biến mô phỏng sinh học

Koniku Kore của Koniku (dưới 600g, kích thước iPad, phát hiện đồng thời 4.096 hợp chất) và 5C-SSM-H1 của Aromаbit (6×3mm, 80 phần tử) đều theo hướng tiếp cận mô phỏng sinh học, nhưng khác nhau về phương pháp: thiết bị trước sử dụng tế bào thần kinh sinh học thực, thiết bị sau dùng màng nhạy mùi trên nền silicon.

Cảm biến mùi tích hợp trên điện thoại thông minh được dự báo sẽ được triển khai đến tay người tiêu dùng với giá dưới 100 đô la Mỹ (khoảng 15.000 yên).

Sự mở rộng của các lĩnh vực ứng dụng

Chăm sóc sức khỏe & Y tế

Sàng lọc bệnh qua phân tích hơi thở là lĩnh vực ứng dụng tiềm năng nhất của công nghệ khứu giác. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy có thể phát hiện ung thư phổi, bệnh Parkinson và xơ gan với độ chính xác 86%. NOS-DX1000 của Sony được ứng dụng trong phát hiện sớm chứng mất trí nhớ, còn cảm biến sinh học của Koniku được sử dụng để phát hiện mầm bệnh. Smell and Taste Cure Initiative của Đại học Stanford đã công bố kết quả dài hạn của liệu pháp tiêm PRP (huyết tương giàu tiểu cầu) đối với rối loạn khứu giác sau chấn thương (công bố tháng 12/2024).

Kiểm soát chất lượng thực phẩm & đồ uống

Chip thụ thể của Aromyx (nay là Olfactive Biosolutions) được ứng dụng trong kiểm soát chất lượng thực phẩm, thiết kế hương vị và truy xuất nguồn gốc. Cảm biến của Aromabits được kỳ vọng ứng dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp thực phẩm, như minh chứng qua việc Meiji HD và JT đầu tư vào công ty này.

Ô tô

Giải pháp trong xe của Moodify đang được triển khai thực tế thông qua các đối tác Valeo, Renault-Nissan và Toyota, phục vụ cả hai mục tiêu: duy trì sự tỉnh táo của tài xế và nâng cao sự thoải mái trong xe.

An ninh & Quốc phòng

Quan hệ đối tác giữa Koniku và Airbus hướng tới mục tiêu thay thế hoàn toàn chó nghiệp vụ trong an ninh sân bay. Khả năng phát hiện ma túy kết hợp với Thermo Fisher Scientific đang thu hút sự chú ý như một giải pháp kiểm soát biên giới và ứng phó với cuộc khủng hoảng fentanyl.

VR/AR & Giải trí

Từ điều trị PTSD của OVR Technology, thiết bị khứu giác XR của Aromajoin phục vụ hơn 100 doanh nghiệp, đến sự hợp tác game của Sony — việc tích hợp khứu giác trong lĩnh vực giải trí đang ngày càng tăng tốc.

Marketing & Bán lẻ

Tồn tại những thị trường chưa được khai thác: marketing mùi hương tại cửa hàng, thiết kế "hương thơm đặc trưng" cho thương hiệu, và thậm chí "xem trước mùi hương" trong thương mại điện tử. Thương hiệu Generation của Osmo đã hợp tác với Museum of Pop Culture (MOPOP), đưa hương thơm đặc trưng đầu tiên do AI thiết kế vào bảo tàng.

Giám sát môi trường

Công nghệ mũi điện tử đang được ứng dụng trong giám sát thời gian thực về ô nhiễm không khí và nước, cũng như phát hiện VOC (hợp chất hữu cơ dễ bay hơi) tại các cơ sở xử lý chất thải.

Kiểm soát côn trùng

Nghiên cứu về thuốc đuổi muỗi của Osmo và Gates Foundation đã phát hiện 8 phân tử đẩy đuổi mới vượt trội hơn DEET và picaridin. Tác động đến sức khỏe cộng đồng tại vùng hạ Sahara châu Phi — nơi hơn 600.000 người tử vong vì sốt rét mỗi năm — là vô cùng to lớn.

Mã nguồn mở và nghiên cứu học thuật

Các dự án mã nguồn mở trong lĩnh vực khứu giác kỹ thuật số cũng ngày càng phong phú. "SmellNet" của MIT là cơ sở dữ liệu mùi quy mô lớn đầu tiên, chứa 180.000 bước thời gian, 50 chất và 50 giờ dữ liệu. Dự án "Olfaction" của Microsoft Research áp dụng học sâu để lập bản đồ thụ thể khứu giác và nhận thức mùi. "OdoriFy" của Ahuja Lab công bố dự đoán thụ thể khứu giác bằng AI có khả năng giải thích, còn "Olfactory Display for Metaverse" của Đại học Bách khoa Milan công bố phần cứng mã nguồn mở (CAD + phần mềm) cho màn hình khứu giác dành cho VR.

Về mặt học thuật, dự án "Essence" của MIT Media Lab đã phát triển vòng cổ tính toán khứu giác đầu tiên có thể điều khiển từ xa qua điện thoại thông minh. Phòng thí nghiệm e.J. Hong tại Caltech đang nghiên cứu giải mã mã hóa khứu giác bằng cách sử dụng ong mật và ruồi giấm, với khoản tài trợ 3 năm trị giá 3,6 triệu đô la Mỹ (khoảng 540 triệu yên).

Cách nhà đầu tư mạo hiểm (VC) tiếp nhận

Các nhà đầu tư mạo hiểm (VC) tại Thung lũng Silicon đang đặc biệt quan tâm đến công nghệ khứu giác, xem đây là "giác quan cuối cùng mà AI sẽ chinh phục".

Josh Wolfe của Lux Capital đã tham gia đồng sáng lập Osmo. Lux Capital là quỹ nổi tiếng với các khoản đầu tư deep tech, từng rót vốn sớm vào điện toán lượng tử (Rigetti), nhiệt hạch nhân (Commonwealth Fusion Systems) và sinh học tổng hợp (Zymergen). Quỹ này định vị AI khứu giác ngang tầm với các lĩnh vực đó, coi đây là một "nền tảng công nghệ cơ bản".

Google Ventures (GV) đã đồng dẫn đầu vòng Series A của Osmo cùng Lux Capital, tiếp nối nghiên cứu từ nhóm AI khứu giác nội bộ của Google do Wiltschko dẫn dắt. Sự tham gia của Amazon Alexa Fund gợi mở tầm nhìn tương lai về việc tích hợp khứu giác vào các trợ lý giọng nói.

Việc Two Sigma Ventures dẫn đầu vòng Series B phản ánh sự đánh giá cao của các quỹ định lượng và data-driven đối với giá trị hạ tầng dữ liệu khứu giác. Sự tham gia cá nhân của Patrick Collison (đồng sáng lập Stripe) càng khẳng định mức độ chú ý của những tên tuổi hàng đầu trong ngành công nghệ.

Toyota Ventures đã rót vốn vào cả Moodify lẫn Aromajoin, đặt cược chiến lược vào sự kết hợp giữa công nghệ di chuyển và khứu giác. Khoản đầu tư của Sony Innovation Fund vào Aromabit cho thấy gã khổng lồ điện tử tiêu dùng và giải trí đang định vị công nghệ cảm nhận mùi hương như một nền tảng công nghệ cốt lõi.

Những thách thức và hạn chế còn lại

Đằng sau những triển vọng lạc quan là một số thách thức mang tính cơ cấu.

Thứ nhất là sự thiếu chuẩn hóa. Khứu giác kỹ thuật số chưa có một "tiêu chuẩn mã hóa mùi" tương đương với H.264 trong video hay MP3 trong âm thanh. Mỗi công ty sử dụng định dạng và giao thức riêng, dẫn đến tình trạng thiếu khả năng tương tác.

Thứ hai là giới hạn của hộp mực. Các thiết bị hiện hành phụ thuộc vào 6 đến 40 loại hộp mực, còn rất xa mới có thể tái tạo hàng trăm nghìn phân tử mùi tồn tại trong tự nhiên. Chi phí thay thế hộp mực cũng là một thách thức, với giá mỗi lần nạp lại của Aromajoin là 54 đô la Mỹ (khoảng 8.100 yên).

Thứ ba là rào cản thu nhỏ hóa. Báo cáo năm 2025 của IEEE (Viện Kỹ thuật Điện và Điện tử) chỉ ra rằng cần có thêm những đột phá công nghệ để hiện thực hóa cảm biến mùi tích hợp trong điện thoại thông minh dành cho người tiêu dùng. Chip 6×3mm của Aromabit là một bước tiến lớn, nhưng vẫn còn những thách thức về độ tin cậy và khả năng sản xuất hàng loạt.

Thứ tư là sự vắng mặt của quy định. Hiện chưa có hướng dẫn nào từ FDA, REACH hay EPA về thiết bị khứu giác kỹ thuật số dành cho người tiêu dùng, và khung pháp lý về rủi ro phơi nhiễm lâu dài với các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) vẫn chưa được thiết lập.

Thứ năm là tính chủ quan của mùi hương. Nhận thức về mùi mang tính cá nhân rất cao và có sự khác biệt lớn tùy theo nền tảng di truyền và văn hóa. Một mùi hương dễ chịu với người này có thể gây khó chịu cho người khác. Tính chủ quan này càng làm cho việc chuẩn hóa khứu giác kỹ thuật số trở nên khó khăn hơn.

Triển vọng tương lai

Bất chấp những thách thức này, tương lai của khứu giác kỹ thuật số vẫn rất sáng sủa.

Sự tiến hóa của AI đang thúc đẩy mạnh mẽ độ chính xác trong nhận dạng và tổng hợp mùi hương. Bài báo trên tạp chí *Science* của Osmo về POM đang được định vị là "khoảnh khắc AlexNet" của nghiên cứu khứu giác — giống như AlexNet đã cách mạng hóa nhận dạng hình ảnh vào năm 2012, POM đã đẩy nhanh quá trình số hóa khứu giác theo cách không thể đảo ngược.

"Máy tính học đọc và viết qua NLP, học nhìn qua Computer Vision. Chúng tôi cuối cùng đã dạy máy tính ngửi thông qua Olfactory Intelligence."

— Alex Wiltschko

Sự hội tụ giữa thu nhỏ cảm biến và IoT mở ra khả năng người tiêu dùng có thể sở hữu cảm biến mùi tích hợp smartphone với giá dưới 100 đô la vào năm 2027. Thiết bị đo khứu giác của Sony và mô-đun chip của Aromajoin đang từng bước xây dựng nền tảng kỹ thuật cho điều đó.

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, sàng lọc bệnh không xâm lấn qua phân tích hơi thở dự kiến sẽ cải thiện độ chính xác lâm sàng từ 86% lên trên 95%. Ngoài ung thư phổi, bệnh Parkinson và xơ gan, các ứng dụng trong phát hiện sớm tiểu đường, bệnh truyền nhiễm và rối loạn tâm thần cũng đang được nghiên cứu.

Làn sóng cá nhân hóa cũng đang ập đến. Thiết kế hương liệu bằng AI của Osmo cho phép sản xuất đại trà nước hoa tùy chỉnh dựa trên hồ sơ khứu giác di truyền của từng cá nhân. "Mùi hương riêng cho mình" — trước đây chỉ dành cho một bộ phận người giàu — nay được dân chủ hóa nhờ AI.

Nếu dự báo của Gartner — "đến năm 2027, 60% trải nghiệm AR/VR sẽ bao gồm yếu tố xúc giác hoặc khứu giác" — trở thành hiện thực, mô hình sản xuất nội dung trong ngành giải trí sẽ thay đổi căn bản. Tương lai mà "track mùi" trong phim và game được chuẩn hóa như soundtrack đã nằm trong tầm nhìn.

Khứu giác kỹ thuật số đang đứng ở cùng điểm xuất phát mà nhiếp ảnh đã bắt đầu số hóa thị giác một trăm năm trước. Giống như hành trình từ ảnh đen trắng đến ảnh màu, từ tivi đen trắng đến màn hình HDR, những cảm biến mùi thô sơ và hộp mực ngày nay sẽ dần tiến hóa thành công nghệ có thể tạo ra, truyền tải và lưu trữ bất kỳ mùi hương nào ở cấp độ phân tử. "Osmograph" mà Wiltschko của Osmo hình dung — một thiết bị thu giữ mùi hương như máy ảnh thu giữ ánh sáng — không còn là chuyện khoa học viễn tưởng nữa.

Tài liệu tham khảo

  • Wiltschko, A. et al. (2023). "A Principal Odor Map Unifies Diverse Tasks in Human Olfaction." *Science*, Vol 381, pp 999-1006.
  • BusinessWire (4/2/2026). "Osmo, Digital Scent Design Company, Announces $70M in Series B Funding."
  • Airbus (20/7/2022). "Koniku and Airbus Expand Partnership to Re-imagine Aviation Security."
  • P&G/Moodify (28/9/2023). "Procter & Gamble Fragrance Development Group Taps AI-Based Solution Moodify White."
  • Grand View Research. "Digital Scent Technology Market Size Report, 2024-2030."
  • OECD (2/2026). "AI firms capture 61% of global venture capital in 2025."
  • MIT Media Lab. "Essence: Olfactory Computational Necklace." https://www.media.mit.edu/projects/essence/overview/
  • Two Sigma Ventures (2026). "How Osmo's Scientist-Founder Is Giving Computers a Sense of Smell."
  • Fortune (21/4/2025). "Alex Wiltschko profile -- Osmo, Google AI Olfactory."
  • TechCrunch Japan (9/2/2021). "Aromajoin huy động 300 triệu yên."
  • Aromajoin. "Aroma Shooter Specifications." https://docs.aromajoin.com/
  • Sony. "Olfactive Technologies." https://www.sony.co.jp/en/Products/OlfactiveTechnologies/